EYT şartları, ilk sigortalılığın 8 Eylül 1999 veya öncesinde başlamasını, kadında 20, erkekte 25 yıllık sigortalılık ya da prim süresini ve 4/a sigortalısında 5.000 ile 5.975 gün arasındaki prim gününü kapsar. 7438 sayılı Kanun bu şartlardan yalnız yaşı kaldırmıştır, diğerleri aynen durur.[1]
Yaş şartının kalkması aylığı kendiliğinden başlatmaz: aylık yazılı talep üzerine, talebi izleyen ay başından bağlanır ve şartları 2023’ten önce tamamlamış olmak geçmiş aylar için alacak doğurmaz. 4/a sigortalısında gereken prim günü 23.05.2002 tarihindeki sigortalılık süresine göre belirlenir; Bağ-Kur’da tam yıl prim ödeme, Emekli Sandığında fiili hizmet yılı aranır. Kayda geçmeyen çalışma için hizmet tespit davası, hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde açılabilir.
İçindekiler10 başlık
Statüye Göre Aranan Şartlar
Geçici 95. madde tek bir ölçü getirmez, dört ayrı eski hükme atıf yapar. Hangisinin uygulanacağını sigortalılık statünüz belirler.
| Statü | Atıf yapılan hüküm | Yaş dışındaki şart |
|---|---|---|
| 4/a (SSK) | 506 geçici m.81/B | Kadında 20, erkekte 25 yıl sigortalılık ve ilk giriş tarihine göre 5.000-5.975 gün prim |
| 4/b (Bağ-Kur) | 1479 geçici m.10/2 | Kadında 20, erkekte 25 tam yıl prim ödeme, maddede gün kademesi yoktur |
| 4/c (Emekli Sandığı) | 5434 geçici m.205 | Kadında 20, erkekte 25 fiili hizmet yılı |
Aynı madde tarım işçilerine ilişkin 2925 sayılı Kanunun geçici 2. maddesini de sayar.[2]
Yaş Kalkınca Geriye Ne Kalır
Yaş şartının kalkması hakkı otomatik doğurmaz. Aylık için yine yazılı talep gerekir ve 4/a ile 4/b sigortalısına aylık, yazılı istek tarihini izleyen ay başından bağlanır.[3]
Maddenin son cümlesi talebi geciktirenin kaybını da kesinleştirir.
“Bu fıkra esas alınarak geriye dönük herhangi bir ödeme yapılmaz ve geriye dönük hak talep edilemez.” (5510 sayılı Kanun geçici m.95/1)
Yani şartları 2023’ten önce tamamlamış olmak, o tarihe ait aylık alacağı doğurmaz. Dava talebi bu nedenle talep tarihinden itibaren aylık ve onun faizi üzerinden kurulur.
Rakamlı İki Örnek
Aşağıdaki iki sigortalı varsayımsaldır. Hesap, 506 geçici 81/B’nin 23.05.2002 tarihindeki sigortalılık süresine göre kurduğu kademelere dayanır.
Kadın, 15.03.1989 Girişli
23.05.2002’de sigortalılık süresi 13 yıl 2 ay 8 gündür. Bu süre “13 yıldan fazla, 14 yıldan az” kademesine girdiği için gereken prim günü 5.300‘dür ve 20 yıllık sigortalılık süresi 15.03.2009’da dolmuştur.
Hizmet dökümünde 5.180 gün görünüyorsa eksik 120 gündür. Aylık talebi, bu 120 gün tamamlanmadan işleme alınmaz.
Erkek, 10.10.1992 Girişli
23.05.2002’de sigortalılık süresi 9 yıl 7 ay 13 gündür. Bu süre “9 yıl 6 aydan fazla, 11 yıldan az” kademesine denk gelir, gereken prim günü 5.600‘dür ve 25 yıllık süre 10.10.2017’de dolmuştur.[4]
Dökümde 5.600 veya daha fazla gün varsa gün şartı tamamdır. Bu durumda sorun gün değil, başlangıç tarihinin dökümde doğru görünüp görünmediğidir.
Şart ve İspat Aracı
Şartların her biri bir kayıtla kurulur. Aşağıdaki tablo hangi şartın hangi belgeyle kurulduğunu gösterir.
| Şart | İlk bakılacak belge | Kayıt tutmuyorsa |
|---|---|---|
| İlk giriş tarihi | e-Devlet hizmet dökümünün ilk satırı, işe giriş bildirgesi | Eski bordro, sigorta kartı, işyeri kayıtları ve tanık |
| Sigortalılık süresi | Hizmet dökümünde ilk girişten başlayan süre | Borçlanma varsa borçlanma belgesi ve tahakkuk cetveli |
| Prim günü | Hizmet dökümü toplam gün sayısı | Bildirilmeyen dönem için hizmet tespit davası |
| Talep tarihi | Dilekçe ya da e-Devlet başvuru kaydı | Kurum yazısı, başvuru numarası |
Bildirilmeyen çalışma günleri için mahkemeye gitmenin süresi sınırlıdır. Aylık prim ve hizmet belgesi işverence verilmeyen ve çalıştığı Kurumca tespit edilemeyen sigortalı, hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde iş mahkemesine başvurup ilam alırsa bu gün sayıları dikkate alınır.[5]
Eksik görünen dönem eskiyse bu yoldan ilam alma imkanı kapanmış olabilir. Bu tür bir dosyada süreyi hesaplamadan dilekçe yazmayın.
SGK Ret Edince İzlenecek Yol
Sıra genellikle şöyledir. Her adımda bir önceki adımın belgesi bir sonrakinin delilidir.
- Hizmet dökümünü indirin ve ilk giriş tarihini, günleri ve statüyü işaretleyin.
- Yazılı ya da e-Devlet üzerinden aylık talebinde bulunun, başvuru numarasını saklayın.
- Ret yazısını ya da cevapsızlığı belgeleyin, ret gerekçesini ayrı bir sayfaya çıkarın.
- Gerekçe başlangıç tarihi ya da gün eksikliğiyse ilgili kaydı destekleyen belgeleri toplayın.
- İş mahkemesinde aylığın bağlanması gerektiğinin tespiti ve birikmiş aylıkların faiziyle ödenmesi için dava açın.
Talebi geciktirmek maddenin son cümlesi nedeniyle aylık kaybı doğurur, bu yüzden dava hazırlığı sürerken de yazılı talebin tarihi korunmalıdır. Emeklilik talebinin reddedildiği başka bir örnek olarak ev hanımı emeklilik ret kararı yazısındaki dava yoluna da bakılabilir.
Yargıtay Önündeki EYT Dosyaları
Aşağıdaki üç kararın üçünde de Yargıtay 10. Hukuk Dairesi Bölge Adliye Mahkemesi kararını onamıştır. Kararlarda Yargıtay kendi gerekçesini yazmamış, genel onama kalıbını kullanmıştır, bu nedenle gerekçeler ilk derece ve BAM’a aittir.
| Karar | Tartışma | Gerekçe derecesi |
|---|---|---|
| Y. 10. HD E.2025/14482 K.2026/3631 | Tahsis talebi üzerine aylığın bağlanması ve birikmiş aylıklar | İlk derece mahkemesi davayı kabul etti, BAM Kurumun istinafını esastan reddetti, Yargıtay HMK m.370/1 ile onadı. Ayrıntılı gerekçe kararda yoktur |
| Y. 10. HD E.2025/7865 K.2025/13351 | Hatalı işaretlenen borçlanma seçeneği ve hak kazanma tarihi | BAM, geçici 95 nedeniyle yaş koşulunun aranmayacağını ve sigortalının tahsis talebi tarihi itibarıyla hak kazandığını belirtti, Yargıtay bu kararı onadı |
| Y. 10. HD E.2026/3085 K.2026/4295 | Yurt dışı borçlanmayla sigorta başlangıcının geriye çekilmesi | BAM, 4/b sigortalısında başlangıcın tespitinde hukuki yarar görmedi ve aylık şartlarını da bulmadı, Yargıtay bu kararı onadı |
İlk iki kararda sigortalı lehine, üçüncüsünde aleyhine sonuç çıkmıştır. İlk kararda tartışma tahsis talebi ve işten ayrılma koşulu, diğer ikisinde borçlanmanın ve kaydın hangi hak kazanma tarihini verdiği noktasında toplanmıştır. Borçlanma tutarını da tartışan sigortalılar için yurt dışı borçlanması tutarına itiraz ve dava yolu yazısı ayrıntı verir.
E.2025/14482’de davacı, Kurumun talebi işten ayrılma koşulu gerekçesiyle işleme almadığını ileri sürmüştür. Bu, ret gerekçesinin yalnız prim günü olmadığını gösterir ve gerekçeyi dava öncesinde yazıya dökmeyi önemli kılar. Prim günü ve tarih hesabını önceden yapmak için emeklilik tarihi hesabı yazısındaki yöntem kullanılabilir.
Dava Öncesi Sık Yapılan Hatalar
| Hata | Sonucu | Doğrusu |
|---|---|---|
| Yaş kalktığı için aylığı otomatik beklemek | Aylık hiç başlamaz | Yazılı talep verilir, aylık talebi izleyen ay başında başlar |
| Her statüde 5.000-5.975 gün aramak | Bağ-Kur ve Emekli Sandığında yanlış şart | 4/b’de tam yıl prim ödeme, 4/c’de fiili hizmet yılı ölçüsü esastır |
| Eski çalışma eksikliğini sürenin geçip geçmediğine bakmadan dava etmek | Dava süre yönünden sonuçsuz kalır | Hizmetin geçtiği yılın sonundan beş yıl hesaplanır |
| Borçlanmanın her statüde başlangıcı çektiğini sanmak | Sonuç statüye ve borçlanma türüne göre değişir (E.2025/7865’te BAM borçlanmayla başlangıcı 01.10.1996’ya çekmiş kabul etmiştir) | Borçlanmanın başlangıca etkisine 3201 sayılı Kanun m.5 ve dosyadaki borçlanma türüne göre ayrıca bakılır |
| Ret gerekçesini görmeden dava dilekçesi yazmak | Yanlış talep ve eksik delil | Önce Kurum yazısı ve hizmet dökümü karşılaştırılır |
EYT Şartları Hakkında Sık Sorulan Sorular
En çok sorulan noktalar aşağıdadır.
Buradaki örnekler varsayımsal kişilerle kuruldu. Hizmet dökümünüz ve statünüz farklı bir sonuç doğurabilir, talepte bulunmadan ya da dava açmadan önce dosyanızı bir avukatla birlikte gözden geçirmeniz isabetli olur.