İşveren yazılı kabulünüzü almadan sizi ücretsiz izne çıkardıysa, elinizde üç yol vardır: kesintiye uğrayan ücreti dava etmek, sözleşmeyi haklı nedenle feshedip kıdem tazminatı istemek ya da işyerinde kalıp itirazınızı belgelemek. Hangisini seçeceğiniz, izinli gösterildiğiniz gün ile verdiğiniz ilk tepki üzerinden şekillenir.
Ücretsiz izin, ücret ödemesini durdurduğu için genel olarak çalışma koşullarında esaslı değişiklik sayılır ve 4857 sayılı Kanun’un 22. maddesi yazılı bildirim ile işçinin yazılı kabulünü arar.[1]
İçindekiler8 başlık
Rızasız İzin Uygulamasının Hukuki Niteliği
Yargıtay uygulaması rızasız ücretsiz izni iki ayrı biçimde ele alıyor. Bazı dosyalarda uygulama işverenin eylemli feshi sayılıyor, bazı dosyalarda ise iş sözleşmesi sürüyor kabul edilip ücret alacağı hüküm altına alınıyor.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 03.12.2025 tarihli kararında, yurt dışı şantiyede çalışan işçi yıllık izindeyken diğer işçilerle birlikte ücretsiz izinli gösterilmişti. İşçi, rızası alınmadan izne çıkarıldığını ve bunun eylemli fesih olduğunu ileri sürdü. İlk derece mahkemesi sözleşmenin işverence haklı neden olmadan feshedildiğine karar verdi, istinaf mahkemesi işverenin ileri sürdüğü devamsızlık feshini kanıtlayamadığını belirtti, Daire bu kararı gerekçesiz onadı.[2]
Kararın yurt dışı çalışmaya ilişkin olması nedeniyle Türk hukukundaki sonuçları doğrudan taşımaz. Gösterdiği şey, işverenin devamsızlık savunmasını ispatlamak zorunda kaldığıdır.
İlk Otuz Günde Yapılacaklar
Hak kaybı çoğunlukla ilk haftalardaki sessizlikten doğar. Aşağıdaki sıra, her yol için ortak delil zeminini kurar.
- İzne çıkarıldığınızı gösteren her şeyi saklayın: mesaj, e-posta, listeler, toplantı notu, ekran görüntüsü.
- İşyerine gidin ya da çalışmaya hazır olduğunuzu yazılı bildirin, geri çevrilirseniz bunu tutanağa veya tanığa bağlayın.
- İzni kabul etmediğinizi, ücret ve çalışma koşullarının sürmesini istediğinizi tarihli bir yolla iletin, noter ihtarı ya da KEP en güçlü seçenektir.
- Maaş yatışını ve bordroyu izleyin, izin dönemine ait ücret yatmıyorsa bunu ayrı yazıyla bildirin.
- Başka işte çalışmaya başlamadan önce kararınızı verin, çünkü kazanç sonradan mahsup konusu olur.
Sözlü itiraz ispat sorununa yol açar. Yazılı itirazı olmayan işçi, uzun süre sessiz kalmakla zımni kabul savunmasıyla karşılaşabilir.
Yol Bir: Ücret Alacağını Dava Etmek
İşveren işçinin çalışmasını kusuruyla engelliyorsa işçiye ücretini ödemekle yükümlüdür. İşçi izin döneminde başka bir işte kazanç sağladıysa ya da bilerek kazanmaktan kaçındıysa, bu tutar ücretinden indirilir.[3]
Ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır.[4] Bu yol sözleşmeyi bitirmez, işçi işyerindeki yerini korur ama çalıştırılmadığı sürede ilişki gerginleşebilir.
Yol İki: Haklı Nedenle Fesih ve Kıdem Tazminatı
İş Kanunu’nun 24. maddesinin ikinci fıkrası, ücretin kanuna ya da sözleşmeye uygun hesaplanmaması veya ödenmemesi (e bendi) ile çalışma şartlarının uygulanmamasını (f bendi) işçi için haklı fesih sebebi sayar.[5] Rızasız izin döneminde ücret ödenmemesi bu bentlerin ikisiyle de ilişkilendirilebilir.
Kanun, haklı fesih hakkının kullanımına süre koyuyor: fesih hakkı olayı öğrendiğiniz günden itibaren altı iş günü, her halde olayın gerçekleşmesinden itibaren bir yıl içinde kullanılır.[6] Yargıtay’a göre ücret ödenmedikçe fesih nedeni sürer ve altı iş günlük süre işlemez, yani fesih hakkı ödeme yapılana kadar kullanılabilir.[7] Yine de süre tartışması çıkmaması için tarih hesabı yapmadan karar verilmemelidir.
Fesih bildirimi gerekçeli olmalıdır. “Ücretsiz izne rızam olmadan çıkarıldım, izin dönemi ücretim ödenmedi” gibi somut bir cümle, sonraki davada hangi bentte durulduğunu gösterir.
Üç Yolun Rakamlı Karşılaştırması
Aylık brüt 40.000 lira ücretle dört yıldır çalışan ve iki ay rızasız izinli bırakılan bir işçiyi düşünelim. Rakamlar varsayımsaldır, tavan ve yan haklar hesaba katılmamıştır. Yol ve yemek gibi kalemlerin nasıl istenebileceği ise yol ve yemek yardımının dayanağı yazısında.
| Yol | Talep | Brüt hesap |
|---|---|---|
| Ücret alacağı davası | İki aylık ücret | 40.000 x 2 = 80.000 lira |
| Haklı fesih (işçi) | Kıdem tazminatı, ihbar yok | 40.000 x 4 yıl = 160.000 lira, ayrıca izin dönemi ücreti |
| İşveren feshi kabul edilirse | Kıdem ve ihbar tazminatı | 160.000 lira + 40.000 / 30 x 56 gün = yaklaşık 74.667 lira |
Dört yıllık kıdemde bildirim süresi sekiz haftadır, yani 56 gündür.[8] Kıdem tazminatı her tam yıl için otuz günlük ücret üzerinden hesaplanır.[9]
Fesih Sonrası İşsizlik Ödeneği
İşsizlik Sigortası Kanunu, hizmet akdini sigortalı olarak haklı nedenle feshedenler için ödenek hakkı tanıyan bir hüküm içerir. Bu hüküm eski İş Kanunu’nun 16. maddesine atıf yapar; 4857 sayılı Kanun’un geçici 1. maddesine göre bu atıf bugün İş Kanunu’nun 24. maddesine yapılmış sayılır, yani 24. maddeye dayanan haklı fesih ödenek hakkı verir.[10]
Ödenek için hizmet akdinin sona ermesinden önceki son 120 gün çalışmış olmak ve son üç yıl içinde en az 600 gün prim ödemiş olmak gerekir, 600 günle 180 gün ödenek hakkı doğar.[11] Fesih gerekçesinin ve kanıtların başvuru sırasında İŞKUR’a nasıl yansıdığı, ödeneğin başlamasını etkileyebilir.
Dava Dosyasına Girmesi Gereken Belgeler
- İzin uygulamasının başladığı günü gösteren yazışma veya liste
- Kabul etmediğinizi bildiren tarihli ihtar, KEP veya noter belgesi
- İşyerine gittiğinizi ve geri çevrildiğinizi gösteren tutanak veya tanık
- İzin dönemine ait banka dökümü ve bordrolar
- Hizmet dökümü ve SGK kayıtları, çünkü prim bildirimi izin döneminde kesilmiş olabilir
Dava şartı olarak arabulucuya başvurma zorunluluğu, kıdem tazminatı ve ücret alacağı gibi talepler için ayrıca dikkate alınır.[12]
Sık Yapılan Hatalar
En yaygın hata, izne çıkarıldıktan sonra hiçbir yazılı itirazda bulunmayıp aylar sonra dava açmaktır. İkinci hata, haklı fesih bildiriminde gerekçeyi belirsiz yazmaktır. Üçüncüsü ise izin döneminde başka işe girip bunu hesaba katmamaktır.
Rızasız ücretsiz izin uygulamalarında sonuç, izne çıkarılma biçimine, kıdem süresine ve yazışma kayıtlarına göre değişir, bu yüzden metin genel bilgi niteliğindedir. Kayıtlarınızı bir avukata göstermek yolun doğru seçilmesini kolaylaştırır.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu m.22/1: yazı ile bildirilmeyen ve işçi tarafından altı işgünü içinde yazılı olarak kabul edilmeyen değişiklikler işçiyi bağlamaz. Kanun ücretsiz izni adıyla anmaz, nitelendirme esaslı değişiklik yorumuna dayanır. ↩
- Y. 9. HD E.2025/7531 K.2025/9479, 03.12.2025: işçi rızasının alınmadığını ve bunun eylemli fesih olduğunu ileri sürdü, ilk derece mahkemesi sözleşmenin işverence haklı neden olmadan feshedildiğine karar verdi, BAM işverenin devamsızlık savunmasının kanıtlanamadığını kabul etti, Yargıtay HMK m.370/1 uyarınca onadı. Hesap Azerbaycan hukukuna göre yapılmış, yani karar yurt dışı çalışmaya ilişkin olduğundan yalnızca olay örneği olarak kullanıldı. ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.408 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.32/son ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.24/II-e ve f ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.26/1 ↩
- Y. 9. HD E.2015/26049 K.2018/22054, 03.12.2018: haklı fesih nedeninin devamlı olması durumunda hak düşürücü süre işlemez, ücreti ödenmeyen işçi ödeme yapılmadığı sürece haklı nedenle sözleşmeyi feshedebilir. Aynı Daire, çalışma koşullarının değiştirilmesi gibi anlık işlemlerde altı iş günü arar; bu yüzden ücretin ödenmemesine dayanmak daha güvenlidir. ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.17/2-d ↩
- 1475 sayılı İş Kanunu m.14 (4857 m.120 ile yürürlükte) ↩
- 4447 sayılı Kanun m.51/b; 4857 sayılı Kanun geçici m.1 ↩
- 4447 sayılı Kanun m.50 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1 ↩