İşçilik Alacaklarında Faiz Türü ve İlam Kontrolü

İşçilik alacağına işleyecek faiz, alacağın niteliğine göre değişir. Ücret niteliğindeki kalemlerle kıdem tazminatında mevduata uygulanan en yüksek faiz, ihbar tazminatı ile yıllık izin ücretinde ise yasal faiz işler. Alacak yabancı parayla istenmişse üçüncü bir kural devreye girer.

Ödeme günü belli olan aylık ücrette faiz ödeme gününü izleyen gün başlar, vadesi belirli olmayan alacaklarda temerrüt için ihtar gerekir. Hakim talep sonucuyla bağlı olduğundan faiz türü ve başlangıç tarihi dilekçede kalem kalem yazılır; kısmi davada ilk istenen kısım için dava, artırılan kısım için ıslah tarihi esas alınır. Faize ayrıca faiz yürütülemez.

Faiz Türünü Belirleyen Hükümler

Gününde ödenmeyen ücret için kanun, mevduata uygulanan en yüksek faizi öngörür.^[1] Kıdem tazminatında gecikme süresi için aynı türden faiz, 1475 sayılı Kanun’un halen yürürlükte olan 14. maddesine dayanır.^[2]

Özel faiz hükmü bulunmayan kalemlerde 3095 sayılı Kanun’un genel kuralı uygulanır. Temerrüde düşen borçlu, sözleşmede aksi yoksa kanuni faiz oranı üzerinden temerrüt faizi öder.^[3] Bu oran, 7589 sayılı Kanun’la değişen madde metnine göre Merkez Bankası reeskont oranına bağlandığı için dönemden döneme farklıdır, yazıya rakam konmamasının nedeni de budur.^[4]

Tablodaki ayrım alacağın adına değil niteliğine bakar. Adında ücret geçen yıllık izin ücretine mevduat faizi değil, yasal faiz işler.

Mevduat Faizi İşleyen Kalemler

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi ücret kavramını geniş yorumlar. Bir dosyada fazla çalışma, ulusal bayram ve genel tatil ile hafta tatili ücretlerinin tamamı için hüküm fıkrasına “en yüksek banka mevduat faizi” ibaresi yazılmıştır.^[5]

Hüküm fıkrasında faiz türü rakamla değil bu tür bir ibareyle gösterilir. İbarenin açık ve doğru yazılması infazda tereddüdü önler.

Yasal Faiz İşleyen Kalemler ve Yıllık İzin Ücreti

İhbar tazminatında kanun özel bir faiz türü öngörmediği için yasal faiz uygulanır. Asıl karışıklık yıllık izin ücretinde çıkar. Fesihten bağımsız doğan işçilik alacaklarının kalemleri ayrı yazıda sayılır.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 22.01.2026 tarihli kararında yıllık izin ücretine yasal faiz uygulanması gerektiğini açıkça yazmıştır.^[6]

Bu dosyada ilk derece mahkemesi mevduat faizine hükmetmiş, istinaf mahkemesi bunu mahallinde düzeltilebilir maddi hata saymıştı. Yargıtay hatanın maddi hata sayılamayacağını belirtip hükmü bozmayı gerektiren bir hata olarak değerlendirdi, ancak yeniden yargılama gerekmediği için ilk derece kararını “yasal faiziyle” ibaresiyle düzelterek onadı.

Aynı karar izin ücretinin fesih tarihinde muaccel olduğunu ama faiz için işverenin ayrıca temerrüde düşürülmesi gerektiğini de söylüyor. Başka bir dosyada Daire, ilk kararda yasal faize hükmedilmişken sonraki kararda mevduat faizine hükmedilmesini hatalı bulmuş ve bu ibareyi hükümden çıkarmıştır.^[7]

Yabancı Para Alacağında Faiz

Alacak dolar, euro gibi bir yabancı parayla isteniyorsa kalem ayrımı geri plana çıkar. Kanun, sözleşmede daha yüksek faiz kararlaştırılmadıkça yabancı para borcuna Devlet bankalarının o para birimiyle açılmış bir yıl vadeli mevduata ödediği en yüksek faizin uygulanacağını söyler.^[8]

Bir dosyada ilk derece mahkemesi dolar olarak istenen ihbar ve izin ücretine yasal faiz, diğer kalemlere ise kalem ayrımına göre mevduat faizi uygulamıştı. Yargıtay, dolar olarak istenen bu alacaklara 3095 m.4/a’nın uygulanması gerektiğini belirterek hükmü bozdu. TL olarak istenen kıdem tazminatı bu değerlendirmenin dışında kaldı.^[9]

Başka bir dosyada Bölge Adliye Mahkemesinin kurduğu hüküm “kamu bankalarının yabancı parayla açılmış mevduatlara uyguladığı en yüksek mevduat faizi” ibaresini kullanmıştı. Yargıtay, zamanaşımı hatasının yanında bu ibarenin de infazda tereddüt yaratacağını belirterek hükmü bozdu.^[10]

Yabancı para istenen davada hüküm fıkrasında hem para birimi hem “Devlet bankalarınca o para üzerinden açılmış bir yıl vadeli mevduat” ifadesi bulunmalıdır.

Faizin Başlangıç Tarihi

Faiz türü kadar başlangıç tarihi de tutarı değiştirir. Ücret en geç ayda bir ödendiği için ödeme günü belli olan aylık ücrette ihtar gerekmeden gün geçince temerrüt oluşur.^[11] Vadesi belirli olmayan alacaklarda temerrüt için ihtar gerekir.^[12]

Yargıtay, ihtarnamede alacak miktarının belirtilmesinin gerekmediğini, ihtarda sayılan kalemler için temerrüdün ihtarnamede verilen sürenin dolmasıyla oluştuğunu kabul etmiştir. Bu dosyada ilk derece mahkemesi fazla çalışma ve tatil ücretlerine dava ve ıslah tarihlerinden faiz yürütmüş, Daire faiz başlangıcını ihtarname temelli tarihe çekerek hükmü düzelterek onamıştır.^[14]

Tersi de geçerlidir. Başka bir dosyada ulusal bayram ve genel tatil ücreti ihtarnamede yazılmadığı için o kaleme ihtar tarihinden faiz yürütülmesi bozma sebebi olmuş, davanın belirsiz alacak davası olarak açıldığı da gözetilerek dava tarihi başlangıç sayılmıştır.^[15]

Kısmi dava ve ıslahta başlangıç tarihleri ayrışır. Daire, 500 TL’lik kısım için dava tarihini, bakiye için ıslah tarihini hükme yazmıştır.^[16]

Dilekçede Faiz Talebinin Yazılışı

Hakim talep sonucuyla bağlıdır ve ondan fazlasına karar veremez.^[17] Faiz türü ve başlangıç tarihi bu yüzden dilekçede kalem kalem yazılmalıdır.

Her kalem için dilekçede şunlar yer alır:

• Faiz türü: mevduata uygulanan en yüksek faiz ya da yasal faiz
• Faizin başlangıç tarihi: dava, ıslah ya da ihtarnamedeki sürenin dolduğu tarih
• Yabancı paralı kalemde para birimi ve 3095 m.4/a’ya uygun faiz ibaresi

Fazla çalışma ücreti alacağının dava tarihinden, ıslahla artırılan kısmının ıslah tarihinden itibaren işleyecek mevduata uygulanan en yüksek faiziyle, yıllık izin ücreti alacağının ihtarname süresinin dolduğu tarihten itibaren yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi talep olunur.

İlamsız icra takibi yoluna gidilecekse takip talebinde faizin miktarı ile işlemeye başladığı gün gösterilir.^[18] Faize faiz yürütülmesi mümkün değildir, hesapta faizin üzerine ayrıca faiz eklenemez.^[19]

Rakamlı Örnek: İki Başlangıç Tarihi

Dilekçede 2.000 TL fazla çalışma alacağı istenmiş, ıslahla 10.000 TL artırılmış olsun. Hükümde 2.000 TL dava tarihinden, 10.000 TL ıslah tarihinden itibaren faize bağlanır. Aşağıdaki hesapta oran yalnızca örnek amaçlı varsayılmış yıllık basit %40’tır, gerçek bir oranı göstermez. Taksitle ödenen kıdem tazminatında gecikme faizi için taksit anlaşması yazısına bakılabilir.

Hükümde tek başlangıç tarihi yazılsaydı, örneğin tamamı için dava tarihi, fark ilamın infazında karşı tarafça itiraz edilebilecek bir hata olurdu. Alacağın tutarını etkileyebilen hakkaniyet indirimi ise faizden ayrı değerlendirilir.

İlamı Kontrol Listesi

Gerekçeli karar eline geçince aşağıdaki başlıklar kalem kalem gözden geçirilir. Faiz hatası yeniden yargılama gerektirmiyorsa Yargıtay hükmü düzelterek onadığı için hata temyizde de giderilebilir, ancak bunu karara bırakmak yerine baştan fark etmek zaman kazandırır. İhtarname çekilmişse temerrüdün ne zaman başladığı ihtarname yazısında hesaplanıyor.

Faiz türü ve başlangıç tarihi her dosyada ihtarname, ödeme günü ve dava biçimine göre değişir. Kendi alacağınız için talebi yazmadan önce bir avukata danışmanız yerinde olur.