İşçiden Savunma Alma Örneği: Yazı, Tutanak ve Süreç

İşçiden savunma alma, işçinin davranışı ya da verimi nedeniyle iş sözleşmesini feshedecek işverenin fesihten önce yazılı bir davetle işçinin görüşünü sorması demektir. Kapsamdaki bir işçiye bu sorulmadan yapılan fesih, başka sebepler sağlam olsa bile şekil yönünden geçersiz sayılır.^[1]

Savunma isteme yazısında iddia tarih, yer ve olay olarak yazılır, savunmanın nerede ve ne zamana kadar verileceği belirtilir ve süre içinde cevap gelmezse mevcut kayıtlara göre karar verileceği bildirilir. Kanun savunma için bir gün sayısı koymaz, uygulamada işin niteliğine göre birkaç iş günü tanınır. Savunma fesihten önce alınır; yazı imza karşılığı, işçinin yazılı kabulü varsa KEP ile ya da noter aracılığıyla ulaştırılır ve fesih bildirimindeki sebep savunma yazısındaki iddiayla örtüşmelidir.

Savunma Alma Zorunluluğunun Sınırları

Kanun savunma almayı, işçinin davranışı veya verimi ile ilgili sebeplerle yapılan belirsiz süreli sözleşme feshine bağlar ve ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık gibi 25/II hallerinde fesih hakkını saklı tutar.^[2] Otuz işçi ve altı ay kıdem eşiği ile işletme gereği fesihlerin durumu hukuki çerçeve yazısında ele alınıyor.

Zorunluluk olmasa da savunma almak ispat bakımından işverenin işini kolaylaştırır. İşçinin yazılı beyanı, olayın tarafsız kaydıdır.

Savunma İsteme Yazısında Aranan Unsurlar

Yargıtay uygulaması davet yazısı için bir formül kurmuştur. Davette fesih sebebi açık ve kesin yazılmalı, işçiye makul bir süre önceden yer, gün ve saat bildirilmeli, gelmezse yazılı savunma verebileceği söylenmeli ve savunma vermezse vazgeçmiş sayılacağı hatırlatılmalıdır.^[3]

Bu karar eskidir ve kararı veren 7. Hukuk Dairesi kapatılmıştır. Aynı formülün 2023 sonrası bir Yargıtay kararında tekrarlandığı bulunamadı, bu yüzden yazıdaki unsurlar kanun maddesi ve bu karar üzerine kurulu bir uygulama rehberidir.

1. İddia tarih, yer ve olay olarak yazılır. “Görevini aksattı” yerine “12 Mart günü teslim edilmesi gereken rapor teslim edilmedi” denir.
2. İhlal edildiği ileri sürülen kural, talimat ya da sözleşme maddesi gösterilir.
3. Savunmanın nerede, ne zamana kadar ve hangi biçimde verileceği yazılır.
4. Süre içinde savunma gelmezse mevcut kayıtlara göre karar verileceği bildirilir.
5. Dayanak tutanak, e-posta ya da rapor yazının ekine konur.

Kanun savunma için süre öngörmez. Bir iş günü tanınan savunma uyuşmazlıkta “hazırlanacak vakit verilmedi” itirazıyla karşılaşır, bu yüzden uygulamada işin niteliğine göre birkaç iş günü verilir. Süre sayısı kanunda yazılı bir kural değil, ölçülülük meselesidir.

Yazı Gönderilmeden Önce Kontrol Listesi

Yazıyı imzaya götürmeden önce aşağıdaki tablo satır satır işaretlenebilir. Tablodaki her eksik, davada ayrı bir itiraz konusu olabilir.

Savunma İsteme Yazısı Örnek Metni

Aşağıdaki metin performans ve görev ihmali gibi davranışa dayalı fesihten önce kullanılabilir. Köşeli parantezler işyerine göre doldurulur.

Savunma Toplantısı Tutanağı Örnek Metni

Savunma sözlü verilecekse yazılı kayıt kaçınılmazdır. Konuşmanın kim tarafından, kimlerin önünde ve hangi sorulara karşılık yapıldığı tutanağa geçer.

Toplantıyı Yürüten Yetkili İçin Notlar

Toplantıda sorular önceden yazıdaki iddialarla sınırlı tutulur, çünkü yeni bir olay gündeme gelirse o olay için ayrıca yazılı davet gerekir. İşçinin sözleri yorum katılmadan, mümkünse kendi cümleleriyle yazılır.

Tutanak toplantının sonunda yüksek sesle okunur, işçiye bir örneği verilir ve işçi ek açıklama yapmak isterse bu da tutanağa eklenir. İşçinin tanık ya da belge sunma talebi varsa tutanağa yazılması, talebin değerlendirildiğini göstermesi bakımından önemlidir. Aynı süreç işçi cephesinden işçi savunması nasıl yapılır yazısında örnek metinle işlenir.

Tebliğ ve İspat

İş Kanunu bildirimlerin yazılı ve imza karşılığı yapılmasını, işçinin yazılı kabul ettiği hallerde ise KEP üzerinden gönderilmesini düzenliyor. Yazılı bildirimi imzalamaktan kaçınan kişi için durum o yerde tutanakla tespit edilir.^[4]

Madde, fesih sonucunu doğuracak bildirimler için yazılı şekli ayrıca açıkça zorunlu kılıyor. Savunma isteme yazısı fesih bildirimi sayılmaz, ama yazının tarihini ve teslimini tartışmasız kılmak için aynı yöntem izlenir: elden imza karşılığı teslim, KEP için işçinin yazılı kabulü ya da noter. İşçinin fesih sebebini sorduğu yazının süresi ve gönderimi ise işten çıkarılma sebebini öğrenme talebi yazısında yer alır.

Savunmadan Sonra Karar Verme ve Davada Savunmanın Yeri

Savunma, fesihten önce alınmalı ve fesihle birlikte ya da sonradan istenmemelidir. Fesih bildirimiyle birlikte istenen savunma Yargıtay formülüne göre feshi geçersiz kılar.^[5]

İşçinin yazdığı savunma sonradan kendi aleyhine de delil olur. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, talimatları yerine getirmediği için haklı nedenle çıkarılan bir operatör davasında, işçinin tutanaklar üzerine verdiği savunmada özür dileyip bundan sonra görevleri yerine getireceğini söylemesini, yani hatırlatılan işlerin görev tanımı içinde olduğunu kabul etmesini gerekçesine aldı.^[6]

Aynı dosyada savunma alındıktan sonra işçi çalıştırılmaya devam edilmiş, bölge adliye mahkemesi savunma öncesi tutanakların feshe dayanak yapılamayacağını söylemişti. Yargıtay, tutanakların hatırlatmaya rağmen süren ve sürece yayılan bir tutumu gösterdiğini kabul ederek haklı fesih sonucuna vardı ve kararı bozdu. Uyarı yazılarının fesih davasındaki ağırlığı işçi uyarı yazısının delil değeri yazısında değerlendirilir.

Bu karar haklı fesih (25/II-h) kararıdır ve savunma alma zorunluluğunu doğrudan tartışmaz. Çıkan ders, savunma alındıktan sonra kararın uzun süre bekletilmemesi ve davranışın devam ettiğinde yeni tutanakla belgelenmesidir.

Savunma yazısındaki iddia ile fesih bildirimindeki sebep örtüşmelidir, çünkü işveren fesih bildiriminde gösterdiği sebeple bağlıdır.^[7]

Savunma Alırken Sık Yapılan Hatalar

Savunma Alma Hakkında Sık Sorulan Sorular

Uygulamada en çok sorulan noktalar şunlar.

Bu yazı genel bilgi amacı taşır ve her dosyada olaylar farklıdır. Savunma yazısını göndermeden ya da imzalamadan önce belgelerinizi bir avukata gösterin.