Arabuluculuk başvurusu, işçilik alacağı ya da işe iade için dava açmadan önce karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Başvuruda hangi alacakların yazıldığı, ileride açılacak davanın sınırını da çizer.
Mahkeme dava şartının yerine gelip gelmediğini başvuru formuna değil, süreç sonunda düzenlenen son tutanağa bakarak inceler. Bu yüzden formu doldururken yapılan bir eksiklik, dava aşamasında o kalemin hiç incelenmemesiyle sonuçlanabilir.
İçindekiler10 başlık
Arabuluculuğun Dava Şartı Olduğu İş Uyuşmazlıkları
Kanuna, bireysel ya da toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılacak davalarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.[1] Kıdem ve ihbar tazminatı, ücret, fazla çalışma, yıllık izin ücreti ve hafta tatili alacakları bu kapsamdadır.
Bu alacaklarla ilgili itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları da aynı kurala bağlıdır. Buna karşılık iş kazası ya da meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat ile bunlara bağlı tespit, itiraz ve rücu davalarında arabuluculuk şartı aranmaz.[2]
Gazeteciler ile gemiadamları da bu madde bakımından işçi sayılır ve aynı yoldan geçer.[3]
Yetkili Arabuluculuk Bürosunun Seçimi
Başvuru, karşı tarafın yerleşim yerindeki ya da işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Karşı taraf birden fazlaysa bunlardan birinin yerleşim yeri de yeterlidir, büro kurulmayan yerlerde ise görevlendirilen yazı işleri müdürlüğüne başvurulur.[4]
Arabulucu büronun yetkili olup olmadığını kendiliğinden dikkate alamaz. Karşı taraf en geç ilk toplantıda belgelerini sunarak itiraz ederse dosya sulh hukuk mahkemesine gider ve mahkeme yetkili büroyu kesin olarak belirler.[5]
İtiraz kabul edilirse kararın tebliğinden itibaren bir hafta içinde yetkili büroya başvurulabilir. Bu durumda yetkisiz büroya başvurma tarihi, yetkili büroya başvurma tarihi sayılır.
Başvuru Formu ve Hazırlanacak Bilgiler
Başvuru adliyedeki büroya bizzat yapılabileceği gibi UYAP Vatandaş Portal üzerinden ya da avukat aracılığıyla elektronik ortamda da yapılabilir. Başvuran, kendisine ve elinde varsa karşı tarafa ait her türlü iletişim bilgisini büroya vermekle yükümlüdür.[6]
Formu doldurmadan önce aşağıdaki bilgilerin elde olması süreci hızlandırır.
- Kimlik bilgileriniz, güncel adresiniz, telefonunuz ve e-posta adresiniz
- İşverenin tam ticaret unvanı, adresi ve biliniyorsa vergi numarası ya da MERSİS numarası
- Alt işveren ilişkisi varsa hem çalıştıran şirketin hem asıl işverenin bilgileri
- İşe giriş ve çıkış tarihleri ile SGK hizmet dökümü
- Son aya ait ücret bordrosu ya da banka hesap hareketleri
- Fesih bildirimi, istifa dilekçesi veya ihtarname gibi sözleşmenin bitişini gösteren belge
Asıl işveren ve alt işvereni birlikte dava etmeyi düşünüyorsanız ikisini de başvuruda karşı taraf olarak gösterin. Arabuluculuğa hiç katılmamış bir kişiye karşı dava açıldığında o kişi yönünden dava şartının tartışılması kaçınılmaz olur.
Talep Kalemlerinin Yazılması ve Dava Şartının Sınırı
Yargıtay, başvuru formu uygulamasının başladığı 02.06.2018 tarihinden sonraki başvurularda hangi alacak kalemlerinde anlaşma sağlanıp sağlanmadığını açıkça göstermeyen son tutanakla dava şartının gerçekleşmiş sayılmayacağını kabul ediyor. Daireye göre arabuluculuk belgelerinden davada yalnız son tutanak kullanılabilir ve müzakere edilmemiş bir alacak için dava şartı oluşmaz (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2026/361 K.2026/1865, 02.03.2026).[7]
Aynı kararda son tutanakta yer almayan bir harçlık alacağı yönünden davanın esastan incelenmesi bozma sebebi yapıldı. Mahkemenin o kalemi usulden reddetmesi gerekiyordu.
Aşağıdaki tablo başvuruda ve tutanakta yazılanla davada istenen arasındaki ilişkiyi özetliyor.
| Son tutanaktaki ifade | Davada istenen | Dava şartı yönünden sonuç |
|---|---|---|
| Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla çalışma ücreti | Aynı üç kalem | Üç kalem için de şart gerçekleşmiş |
| Kıdem ve ihbar tazminatı | Bunlara ek olarak yıllık izin ücreti | İzin ücreti yönünden usulden ret |
| “İşçilik alacakları” (başvuru 02.06.2018’den sonra) | Kıdem, ihbar, ücret | Kalemler ayrıca gösterilmediği için şart oluşmamış sayılır |
| Kalemler tek tek yazılmış, karşı taraf toplantıya gelmemiş | Tutanaktaki kalemler | Şart gerçekleşmiş, katılmama tutanağa yazılır |
Unutulan kalem için yeni bir arabuluculuk başvurusu yapılır ve anlaşma olmazsa bu kalem yeni tutanağa dayanan ayrı bir davayla istenir. Kanun, arabulucuya başvurulmadan açılan dava için bir tamamlama süresi tanımadığından eksiklik görülmekte olan davada giderilemez. Başvurunun dava şartı olmadığı ihtiyari yolun işleyişi iş hukukunda ihtiyari arabuluculuk yazısında anlatılıyor.
Son Tutanaktan Sonra Muaccel Olan Dönem
İş sözleşmesi devam ederken başvuran işçi açısından ayrı bir sınır daha vardır. Arabuluculuk, yalnızca son tutanak tarihine kadar muaccel olmuş alacakları kapsar.
Yargıtay, hesabı son tutanak tarihinden sonraya taşıyan bilirkişi raporuna dayanan hükmü bozdu ve aradaki dönem için davanın usulden reddedilmesi gerektiğini belirtti (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2025/9380 K.2026/513, 21.01.2026). Çalışmaya devam eden işçi, sonraki dönem alacakları için yeni bir başvuru yapar.
Arabuluculuk Süreleri ve Dava Açma Süresi
Arabulucu başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır, zorunlu hallerde bu süre en çok bir hafta uzatılabilir.[8] Taraflara ulaşılamaması, toplantıya katılınmaması, anlaşma ya da anlaşamama halinde faaliyet sona erer ve son tutanak düzenlenir.[9]
İşe iade talebinde süre zinciri daha sıkıdır. Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulur, anlaşma olmazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde dava açılır.[10]
Alacak ve tazminat taleplerinde son tutanaktan sonra işleyen iki haftalık bir dava açma süresi yoktur. Bu kalemlerde sınırı zamanaşımı belirler, iki haftalık süreyi her işçilik davasına uygulamak sık rastlanan bir yanılgıdır. İki haftalık sürenin gerçekten işlediği işe iade başvurusu için işe iade arabuluculuk başvuru dilekçesi yazısı örnek metin verir.
Arabuluculuğun Zamanaşımına ve Faize Etkisi
Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez.[11] Ücret alacaklarında ve kıdem, ihbar ile yıllık izin ücretinde zamanaşımı beş yıldır.[12]
Bir örnekle hesap şöyle yapılır. Sözleşmesi 16.03.2026’da sona eren işçinin kıdem tazminatı için beş yıllık süre normalde 16.03.2031’de dolar.
- Arabuluculuk başvurusu 06.04.2026’da yapılıyor, son tutanak 24.04.2026’da düzenleniyor.
- Aradaki 18 gün zamanaşımı hesabına katılmaz.
- Süre bu nedenle 03.04.2031’e kadar uzar.
Son tutanağın faize de etkisi vardır. Yargıtay, ödeme günü belirlenmemiş ve daha önce ihtarla istenmemiş bir alacakta işverenin son tutanak tarihinde temerrüde düştüğünü, karşı taraf görüşmelere katılmasa da sonucun değişmediğini kabul etti (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2025/6706 K.2025/8885, 19.11.2025).
Anlaşma Tutanağı ve İcra Edilebilirlik Şerhi
Görüşmeler anlaşmayla biterse kapsamı taraflar belirler ve anlaşma belgesi taraflarla arabulucu tarafından imzalanır.[13] Taraflar, avukatları ve arabulucunun birlikte imzaladığı belge, icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde sayılır.[14]
Avukatsız yapılan anlaşmalarda ödeme yapılmazsa, dava öncesi arabuluculukta arabulucunun görev yaptığı yer sulh hukuk mahkemesinden şerh istenir. İnceleme dosya üzerinden yapılır ve anlaşmanın arabuluculuğa ve cebri icraya elverişli olup olmadığıyla sınırlıdır.[15]
Üzerinde anlaşılan hususlar hakkında sonradan dava açılamaz.[16] Anlaşma tutanağına hangi kalemlerin hangi tutarla girdiği bu yüzden imzadan önce satır satır okunmalıdır.
Anlaşamama Son Tutanağının Dava Dilekçesine Eklenmesi
Davacı, anlaşmaya varılamadığını gösteren son tutanağın aslını ya da arabulucunun onayladığı bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır. Eklenmezse mahkeme bir haftalık kesin süre verir, süre içinde sunulmazsa dava dilekçesi karşı tarafa tebliğ edilmeden usulden reddedilir.[17]
Arabulucuya hiç başvurulmadan dava açılmışsa mahkeme süre vermez ve davayı doğrudan dava şartı yokluğundan reddeder. Dilekçedeki alacak kalemlerinin tutanaktaki kalemlerle aynı adlarla ve her biri için ayrı tutarla yazılması, sonraki itirazları baştan önler.
İlk toplantıya geçerli mazeret göstermeden katılmayan taraf son tutanakta belirtilir. Bu taraf davada haklı çıksa bile karşı tarafın ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur ve lehine tarifedeki vekalet ücretinin yarısına hükmedilir.[18]
Arabuluculuk Başvurusu Hakkında Sık Sorulan Sorular
Başvuru aşamasında en çok sorulan konular aşağıda yanıtlanıyor.
Bu içerik 7036 ve 6325 sayılı Kanunlar ile Yargıtay kararlarına dayanan genel bilgilendirme amaçlıdır. Başvuruya yazılacak kalemler ve süreler her dosyada farklı sonuç doğurabildiğinden, formu göndermeden önce belgelerinizi bir avukatla birlikte gözden geçirin.
Kaynaklar
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/3 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/20 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/5 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/9 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/7 ↩
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.5 ve 7036 sayılı Kanun m.3/21 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/10 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/11 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.20/1 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/17 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.32 ve Ek m.3 ↩
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/1 ↩
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/4 ↩
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/2 ve m.18/3 ↩
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/5 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/2 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/12 (7531 sayılı Kanunla değişik) ↩