Evlilik İzni Verilmezse: Devamsızlık Feshi ve Dava Yolu

Evlenen işçiye 3 gün ücretli izin verilmesi İş Kanunu Ek 2. maddenin birinci fıkrasındaki bir zorunluluktur ve işverenin takdirine bırakılmamıştır.^[1] İzin verilmezse iki ayrı uyuşmazlık doğar: işçi izne rağmen işe gitmezse devamsızlık feshi, ücret kesilirse alacak davası.

Devamsızlık nedeniyle haklı fesih için işçinin izinsiz ve haklı sebep olmadan ardı ardına iki iş günü işe gelmemesi gerekir; evlilik izni kanundan doğan bir mazeret olduğundan haklı sebep sayılabilir. İzin günleri ücretsiz sayılıp kesilirse doğan alacak bir ücret alacağıdır, beş yıllık zamanaşımına tabidir ve dava açmadan önce arabulucuya başvurulur.

Hukuki Dayanak: Ek 2. Madde, Kamu ve Özel Ayrımı

İznin dayanağı 2015’te 6645 sayılı Kanunla eklenen Ek 2. maddedir. Sık yapılan bir hata, evlilik iznini 46. maddeye bağlamaktır, oysa 46. madde hafta tatili ücretini düzenler.^[2]

Memurlar için kural ayrıdır. 657 sayılı Kanun, kendisi veya çocuğu evlenen memura isteği üzerine 7 gün izin verir.^[3] Kamu kurumunda işçi olarak çalışan kişi memur değildir, ona İş Kanunundaki 3 gün ve varsa toplu sözleşmedeki süre uygulanır.

• Kanundaki 3 gün alt sınırdır, toplu iş sözleşmesi ya da iş sözleşmesi daha uzun süre verebilir.
• İş sözleşmesi bu süreyi kısaltamaz ya da izni ücretsiz hale getiremez.
• Kıdem şartı yoktur, deneme süresindeki işçi de yararlanır.

Toplu sözleşmedeki 5 ya da 7 günlük süre yalnız sözleşmenin kapsadığı işçilere uygulanır, kapsam dışı işçi kanundaki 3 günle yetinir.

Gün Sayımı: İş Günü mü, Takvim Günü mü?

Ek 2. madde “üç gün” der ve bunun iş günü mü takvim günü mü olduğunu belirtmez. Bu konuda 2023 sonrası Yargıtay kararı bu çalışmada tespit edilemedi, yani sayım yönteminde yerleşik bir içtihattan söz edilemez.

Fark en çok hafta sonuna denk gelen izinlerde ortaya çıkar. Pazartesi-cuma çalışan bir işçi nikahı perşembe günü yaparsa takvim yorumunda izin perşembe, cuma ve cumartesi günlerini kapsar ve işbaşı pazartesi olur. İş günü yorumunda perşembe, cuma ve pazartesi izinli sayılır, işbaşı salıdır. Aynı sayım sorunu ölüm izninde de karşımıza çıkar.

Aradaki bir günlük fark, devamsızlık riskini doğrudan etkiler. İşçi iş günü yorumuna güvenip pazartesi gelmezse ve işveren takvim yorumunu savunursa, o gün izinsiz devamsızlık gibi görünür. Bu yüzden izin başlangıcı, bitişi ve işbaşı tarihi yazılı olarak netleştirilmelidir. İznin kanun, sözleşme ya da işyeri uygulamasına hangi sırayla dayandırılacağı izin hakları yazısında görülür.

Evlilik Tarihinden Önce ve Sonra Kullanım

Kanun izni “evlenmesi” olayına bağlar ama kullanımın nikah gününe bitişik olmasını şart koşmaz. Nikah ile düğün ayrı tarihlerdeyse ya da hazırlıklar için nikahtan önceki günler isteniyorsa tarihler işverenle yazılı olarak belirlenmelidir.

Nikah gerçekleşmeden kullanılan izin tartışmalıdır. Evlenme hiç gerçekleşmezse iznin sebebi ortadan kalkar ve işveren bu günleri ücretsiz izin ya da yıllık izin olarak değerlendirmeye çalışabilir, bu konuda da 2023 sonrası karar bu çalışmada tespit edilemedi. Güvenli yol, nikah tarihini gösteren belgeyi izin başlamadan önce işverene vermektir.

İzin Verilmemesi ve Devamsızlık Feshi

İşverenin iş sözleşmesini devamsızlık nedeniyle haklı feshedebilmesi için işçinin izin almadan ya da haklı bir sebebe dayanmadan ardı ardına iki iş günü işe gelmemesi gerekir. Ayda iki kez tatil sonrası iş günü ya da ayda üç iş günü devamsızlık da aynı sonucu doğurur.^[4]

Evlilik izni, kanundan doğan bir mazeret olduğu için “haklı sebep” sayılabilir. Ancak izin, nikah olayına bağlı ve talep edilen sürenin içinde kalmalıdır. Nikahtan günler sonra dönen ya da izin süresini aşan işçi için süre aşımı devamsızlık sayılabilir. İzin değil de evlilik nedeniyle işten ayrılma söz konusuysa kıdem hakkı evlilik nedeniyle fesih yazısında anlatılıyor.

Fesih bildirimi yazılı yapılmak zorundadır.^[5] İşveren devamsızlıktan haklı fesih yapacaksa bunu öğrendiği günden başlayarak altı iş günü içinde kullanmalıdır.^[6]

Haklı fesih ispatlanamazsa işçi kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanır. İşverenin devamsızlık feshi haklı çıkarsa kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı ödenmez.

İspat: Hangi Belge Neyi Gösterir?

Evlilik izni uyuşmazlıklarının çoğu talebin yapılıp yapılmadığında düğümlenir. Haklı sebebin varlığını iddia eden taraf bunu ispat etmelidir, devamsızlık feshinde de feshi yapan işveren devamsızlığı ve haklı sebebin bulunmadığını gösterecektir.

Tutanağı tutan kişilerin işyerinde bulunduğu ve işçinin o gün gerçekten gelmediği tanıklarla doğrulanmadıkça tutanak tartışmaya açıktır. İşçi tarafında ise nikah belgesi ve izin talebinin ulaştığına dair kayıt, haklı sebep savunmasının çekirdeğidir.

İzin Ücreti Alacağı Davası

Ek 2. madde izni ücretli verdiği için, işveren bu günleri ücretsiz izin ya da eksik gün olarak kesmişse ücret kesintisi doğar. Bu, bir yıllık izin ücreti değil, ücret alacağıdır. Zamanaşımı beş yıldır.^[7]

Örnek: aylık brüt ücreti 45.000 TL olan işçinin günlük ücreti 45.000 / 30 = 1.500 TL’dir. Üç günlük evlilik izni ücretsiz sayılırsa kesinti 3 x 1.500 = 4.500 TL brüttür. Tutar küçük olduğu için çoğu zaman diğer alacaklarla birlikte istenir.

Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır, görevli mahkeme iş mahkemesidir.^[8]

Belirsiz alacak davasını düzenleyen HMK m.107, 7589 sayılı Kanunla (RG 31.07.2026) kaldırıldı, yürürlük için kanunun geçiş hükmüne bakılmalıdır. Bu nedenle talep kısmi dava ya da tam alacak üzerinden kurulur.

Kesinti tek başına işçiye haklı fesih hakkı da verebilir, çünkü ücretin kanuna uygun hesaplanmaması bir fesih sebebidir.^[9] Tek seferlik küçük bir kesintinin feshi haklı kılıp kılmadığı somut olaya göre değişir ve süre öğrenmeden itibaren altı iş günüdür.

Devamsızlıkla İşten Çıkarılan İşçinin Yolu

Devamsızlık gerekçesiyle çıkarılan ve evlilik izni talebi olduğunu savunan işçi, iş güvencesi şartlarını taşıyorsa işe iade davası açabilir. Şartlar, en az 30 işçi çalışan işyeri ve en az altı ay kıdemdir.^[10]

Fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulur, anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılır.^[11] İş güvencesi kapsamı dışındaysa kıdem ve ihbar tazminatı davası açılabilir.

Evlilik İzni Hakkında Sık Sorulan Sorular

İşçilerin ve işverenlerin en çok sorduğu konular şunlardır.

Bu yazı genel bilgi içindir, toplu sözleşme ve dosya belgeleri sonucu değiştirebilir. Süreler kısa olduğu için fesih ya da kesinti yaşadıysanız adım atmadan önce bir avukata danışmanız yerinde olur.