Evlat Edinme Ücretsiz İzin Dilekçesi: Ret, Fesih ve Dava Yolu

Evlat edinme ücretsiz izin dilekçesi, üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen işçinin altı aya kadar ücretsiz izin istediğini işverene yazılı olarak bildirdiği belgedir. Bu izin işverenin takdirine bağlı değildir, kanun “verilir” der ve talebin reddi ya da talepten sonra yapılan fesih ayrı dava yolları doğurur.^[1]

Evlat edinen işçi, çocuğun aileye fiilen teslim edildiği tarihten itibaren sekiz hafta analık hali izni kullanır, ücretsiz izin bu sürenin bitiminden sonra istenir. İşveren talebi reddederse izni kendi başına kullanmak devamsızlık feshine yol açabilir; ret sürerse işçi sözleşmeyi çalışma şartlarının uygulanmadığı gerekçesiyle haklı nedenle feshederek kıdem tazminatı isteyebilir.

Evlat Edinme İzninin Kanuni Dayanağı

Evlat edinen işçinin izinleri İş Kanunu’nun 74. maddesinde ve ek 2. maddesinde dağınık biçimde yer alır. 22.04.2026 tarihli 7578 sayılı Kanun doğum iznini 24 haftaya çıkarmış, evlat edinme iznindeki sekiz haftalık süreye ise dokunmamıştır.^[2]

“Üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen eşlerden birine veya evlat edinene çocuğun aileye fiilen teslim edildiği tarihten itibaren sekiz hafta analık hâli izni kullandırılır.” 4857 sayılı İş Kanunu m.74/1

Her hakkın lafzı farklı bir fiille kurulduğu için ret halinde işçinin elindeki imkan da haktan hakka değişir. Örneğin babalık izni reddedildiğinde izlenen yol bunlardan farklıdır. Tablo bu farkı gösteriyor.

Maddenin son fıkrası bu hükümleri İş Kanunu kapsamında olsun olmasın iş sözleşmesiyle çalışan her işçiye uygular. Kanunun 4. maddesiyle kapsam dışında bırakılan işlerde iş sözleşmesiyle çalışan işçi de aynı izinleri isteyebilir.^[3]

Doğum İzni Kurallarının Evlat Edinmeye Uygulanmayan Kısımları

Doğum iznine bağlanan bazı sonuçlar kanunda yalnız “doğum” kelimesiyle yazılmıştır ve evlat edinen işçiye otomatik geçmez. Davada hangi maddeye dayanılacağı bu ayrıma göre seçilir. Doğuran işçinin yarım çalışma talebi reddedilirse haklar doğum sonrası kısmi çalışma talebinin reddi yazısında karşılaştırılabilir.

• Yıllık izin hesabı: m.55/1-b yalnız doğumdan önce ve sonra çalıştırılmayan günleri çalışılmış sayar. Sekiz haftalık evlat edinme izninin bu kapsama girip girmediği lafızdan çıkmaz, altı aylık ücretsiz izin ise kanun gereği yıllık izin hesabında dikkate alınmaz.
• Fesih koruması: m.18/3-e kadın işçinin çalıştırılmasının yasak olduğu süreleri korur. Evlat edinen işçi bu bende değil, “aile yükümlülükleri” nedeniyle feshi yasaklayan m.18/3-d bendine dayanır.
• SGK ödeneği: analık sigortasından geçici iş göremezlik ödeneği doğuma bağlıdır, evlat edinme izni için ödenek öngörülmemiştir. Tek kamu ödemesi yarım çalışma döneminde İŞKUR’un yarım çalışma ödeneğidir.^[4]
• İdari para cezası: m.104, m.74’teki hükme aykırı olarak “doğumdan önceki ve sonraki sürelerde gebe veya doğum yapmış kadınları çalıştıran veya ücretsiz izin vermeyen” işvereni cezalandırır. Hüküm doğum ve gebelik bağlamında düzenlenmiştir, evlat edinme halindeki ücretsiz izne uygulanması açık değildir.

Üç günlük ücretli evlat edinme izni ek 2. maddeden doğduğu için m.55/1-ı uyarınca yıllık izin hesabında çalışılmış sayılır. Bu izin için çocuğun yaşı aranmaz.

Dilekçenin Davadaki Delil Değeri

Kanun ücretsiz izin talebi için şekil öngörmez, ama dilekçe sonraki davada talebin tarihini ve içeriğini kanıtlayan ilk belgedir. Fesih bu tarihten kısa süre sonra gelirse zaman yakınlığı başlı başına bir karine işlevi görür.

Dilekçede şu bilgiler bulunmalıdır:

• Çocuğun aileye fiilen teslim edildiği tarih ve teslimi gösteren tutanak
• Sekiz haftalık iznin bitiş tarihi ve ücretsiz iznin istenen başlangıç ve bitiş günü
• Eşlerden birinin izni kullanacağına dair beyan, eş de çalışıyorsa onun işvereninin adı
• Talebin dayandığı fıkra numarası ve ret halinde yazılı cevap istendiği

Teslim yolu da delil zincirinin parçasıdır. Islak imzalı nüshaya alındı kaydı yazılmıyorsa noter, kayıtlı elektronik posta ya da insan kaynaklarına gönderilen kurumsal e-posta tercih edilir.

Evlat Edinme Ücretsiz İzin Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki metin sekiz haftalık izinle altı aylık ücretsiz izni tek belgede ister ve ret ihtimaline karşı hakları saklı tutar. Köşeli alanları kendi bilgilerinizle doldurun.

İşverenin İzni Vermemesi Halinde Hukuki Seçenekler

İşveren talebi reddederse işçinin işe gelmeyip izni kendi başına kullanması en riskli seçenektir. İşveren bu günleri izinsiz devamsızlık sayıp m.25/II-g uyarınca derhal fesih yoluna gidebilir ve tartışma dava aşamasına taşınır.

Daha güvenli sıra şöyle işler. Önce noter ya da kayıtlı elektronik posta yoluyla, kanuni dayanağı ve izin tarihlerini yeniden gösteren bir ihtar gönderilir. Cevap gelmezse Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüğüne şikayet yapılır. Talep izin değil çalışma saatlerinin azaltılmasıysa esnek çalışma dilekçesi yazısındaki yol izlenir.

Ret sürer ve işçi çalışmayı bırakmak isterse sözleşmeyi m.24/II-f’ye dayanarak, “çalışma şartları uygulanmazsa” gerekçesiyle haklı nedenle feshedebilir. Bu fesih kıdem tazminatı hakkı verir, ihbar tazminatı doğurmaz. Fesih bildiriminin yazılı yapılması ve gerekçenin açıkça yazılması ileride gerekçe değiştirme tartışmasını önler.

m.26’ya göre ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hallere dayanan fesih yetkisi, öğrenmeden başlayarak altı iş günü ve her halde fiilden itibaren bir yıl geçince kullanılamaz. Yargıtay bu süreleri işçinin m.24/II’deki sebeplere dayanan feshinde arar, ancak haklı fesih sebebi süreklilik arz ederek devam ettiği sürece altı iş günlük sürenin geçtiği söylenemez.^[5]

İzin Talebinden Sonra Fesih ve Açılacak Dava

İzin talebinden sonra işten çıkarılan işçinin dava yolu, iş güvencesi kapsamında olup olmamasına göre ayrılır. Ölçüt otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyeri ve en az altı aylık kıdemdir.^[6]

Ayrımcılık tazminatında evlat edinme, m.5/1’de sayılan sebepler arasında açıkça yer almaz. Talep “benzeri sebepler” ifadesine ya da evlat edinen kadın işçide cinsiyete dayandırılır ve bu nitelendirme mahkemenin takdirindedir.^[7]

İspat Sorunu ve Arabuluculukta Talep Kalemleri

İş güvencesi dışında kalan işçinin dosyasında belirleyici olan, feshin izin talebiyle bağlantısını gösteren somut delildir. Evlat edinme izniyle ilgili olmayan, ispat yükünü gösteren bir dosyada Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, ispat yükü kendisinde olan işçinin feshin kötüniyetli olduğuna dair somut delil ortaya koyamaması nedeniyle kötüniyet tazminatı talebini reddeden kararı onamıştır.^[8]

Aynı dosyada ilk derece mahkemesi, ayrımcılık tazminatı ve boşta geçen süre ücreti için dava şartı olan arabuluculuk yoluna başvurulmadığından bu alacakların dosyadan tefrikine karar vermiştir.^[9]

Evlat edinme izni dosyalarında güçlü sayılan deliller şunlardır:

• Dilekçenin tarihli teslim kaydı ve fesih bildirimi arasındaki gün sayısı
• Talepten sonra gelen e-posta, mesaj ya da yönetici notu
• Fesih gerekçesinde gösterilen performans ya da küçülme iddiasının talepten önceki kayıtlarla çelişmesi
• Aynı dönemde benzer durumdaki işçilere yapılan farklı işlem ve bunu bilen tanık

Evlat Edinme Ücretsiz İzin Dilekçesi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Ret ve fesih aşamasında en çok sorulan sorular aşağıda.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve her dosyanın olayları farklıdır. İzin talebiniz reddedildiyse ya da talepten sonra işten çıkarıldıysanız, süre kaçırmadan dosyanızı bir avukatla değerlendirin.