WhatsApp veya Sözlü İşten Çıkarma: Feshin İspatı ve İlk 7 Gün

WhatsApp veya sözlü işten çıkarma, iş güvencesi kapsamındaki işçi için İş Kanunu’nun aradığı yazılı ve gerekçeli fesih şartını karşılamaz, ancak davanın asıl kavgası çoğu zaman bu şekil kusurundan önce başlar. Mahkeme önce sözleşmeyi kimin bitirdiğine bakar, işçinin “beni çıkardılar” sözü ile işverenin “kendisi gelmedi” savunması arasında karar verir.

Feshin işverence yapıldığını işçi, istifa ya da devamsızlık iddiasını işveren ispatlar. WhatsApp mesajı elektronik veri olarak belge sayılır ve feshin varlığını göstermede güçlüdür, ancak senet gücünde değildir. İşe iade için fesihten itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulur; sözlü çıkarmada bu süreyi sözlü beyan gününden saymak hak kaybı riskini azaltır.

Yazılı Fesih Şartının Hukuki Niteliği

4857 sayılı İş Kanunu’nun 19. maddesi, işverenin fesih bildirimini yazılı yapmasını ve sebebi açık ve kesin biçimde belirtmesini zorunlu tutar.^[1] Bu hüküm 18. maddedeki iş güvencesinin parçasıdır, yani otuz veya daha fazla işçili işyerinde en az altı aylık kıdemi olan, belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçiyi korur.^[2]

Kanun yazılı ve sebepli bildirimi bir zorunluluk olarak koyar. İşçi, fesih bildiriminde sebep gösterilmediği iddiasıyla da işe iade talebiyle arabulucuya başvurabilir, yani sebepsiz bildirim kendi başına bir dava dayanağıdır.^[3]

Kanunun 109. maddesi 2025 değişikliğiyle sözleşmenin feshi sonucunu doğuracak bildirimlerin her halde yazılı yapılacağını ayrıca söylüyor.^[4] İş güvencesi dışındaki işçi için bu kuralın yaptırımını açıkça ele alan bir karar ulaşabildiğimiz kararlar arasında yer almıyor, o grupta tartışma pratikte feshin varlığına ve tazminatlara kayıyor.

Şekil Kusuru ile Feshin Varlığı Arasındaki Ayrım

Şekil kusuru, feshin “nasıl” yapıldığına ilişkindir. Feshin varlığı ise “kim” tarafından ve “hangi gün” yapıldığı sorusudur ve bu soru her türlü delille cevaplanabilir.

Sözlü çıkarılan işçinin elinde yazılı bir şey yoksa önce feshin işverence yapıldığını göstermesi gerekir. Bu ilk basamak geçilmeden yazılı şekil eksikliği hiçbir işe yaramaz, çünkü işveren “fesih yoktu, işçi kendisi ayrıldı” der.

İspat Yükünün Taraflar Arasında Dağılımı

Kanun, feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükünü işverene verir. İşçi feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ederse bu iddiayı kendisi kanıtlar.^[5]

Feshin kimden geldiği konusunda ise genel kural uygulanır: iddia edilen olgudan lehine sonuç çıkaran taraf onu ispatlar.^[6] İşçi işverence çıkarıldığını, işveren istifa ya da devamsızlık olduğunu söylüyorsa iki iddia da ayrı ayrı ispat konusu olur.

Aşağıdaki tablo tipik iddia çiftlerinde kanıt yükünün kime düştüğünü gösteriyor.

Bozma sonrası Yargıtay’ın onadığı bir dosyada işveren, işçinin istifa ettiğini savundu. İlk derece mahkemesi, işverenin SGK’ya bildirdiği çıkış kodunun istifa değil, işçinin haklı feshini gösteren 25 numaralı kod olduğunu ve savunmayla uyuşmadığını belirterek sözleşmenin tazminat gerektirmeyecek şekilde sona erdiğinin ispatlanamadığına, kıdem ile ihbar tazminatının kabulüne karar verdi. Yargıtay’ın bu son incelemesi ücret alacağının hesabına ilişkindi ve karar onandı.^[7]

Sözlü Fesih İddiasının Kaybedildiği Durum

Sözlü fesih iddiasının en zayıf noktası, beyanın gerçekten söylendiğini ve kimden geldiğini kanıtlamaktır. İşveren bu noktada çoğu zaman sözü söyleyen kişinin fesih yetkisi olmadığını da savunur.

Yargıtay’ın 2024’te onadığı bir kararda işçi, meydancı olarak çalışan bir iş arkadaşının kendisini sözlü olarak çıkardığını ileri sürdü, işveren ise o kişinin fesih yetkisi olmadığını savundu. İşveren devamsızlık tutanağı tuttu ve noter ihtarıyla mazeret istedi, işçi işe dönmek yerine karşı ihtar çekti. Davacı tanıklarının fesihten haberi olmadığından sözlü fesih iddiası ispatlanamadı, sözleşmeyi işçinin işe devam etmeyerek bitirdiği kabul edildi ve kıdem ile ihbar talepleri reddedildi.^[8]

Sonucu belirleyen, yetki tartışması değil, fesih iddiasının ispatlanamaması oldu. Yetkisizlik savunması kararda yalnız işverenin savunması olarak yer alıyor.

Sözlü çıkarmanın ardından işverenin işe davet ihtarı gelirse cevapsız bırakmayın. Davete uymamak, sözlü fesih iddiası ispatlanamadığında devamsızlık savunmasını güçlendirir.

WhatsApp Mesajının Delil ve Bildirim Değeri

WhatsApp mesajı, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre elektronik ortamdaki veri olarak belge sayılır.^[9] Kanun yalnız usulüne göre güvenli elektronik imzayla oluşturulan veriyi senet hükmünde saydığı için sıradan bir mesaj senet gücünde değildir, hakim onu diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir.^[10]

Mesaj iki ayrı soruya cevap verebilir. Birincisi feshin varlığıdır ve burada mesaj çok güçlüdür, çünkü işverenin kendi kaleminden çıkmış bir irade beyanıdır.

İkincisi 19. maddedeki yazılı ve gerekçeli bildirim şartının karşılanıp karşılanmadığıdır. “Yarından itibaren gelme” gibi sebepsiz bir mesaj, sebebi açık ve kesin gösterme şartını zaten taşımaz. Ayrıntılı gerekçe içeren bir mesajın yazılı bildirim sayılıp sayılmayacağını açıkça ele alan güncel bir karar ulaşabildiğimiz kararlar arasında yer almıyor.

KEP ile elektronik bildirim ise kanunda ayrıca düzenlenmiş ve işçinin yazılı kabulüne bağlanmıştır. WhatsApp bu sistemin yerine geçmez.^[11]

Davacının feshin kendisine WhatsApp mesajıyla bildirildiğini ileri sürdüğü bir dosyada ilk derece mahkemesi, işverenin haklı neden savunmasını ispatlayamadığını ve işçinin kıdem ile ihbar tazminatına hak kazandığını kabul etti. Yargıtay bu yöndeki temyiz itirazlarını yerinde görmedi, ilk derece kararını yalnız yıllık izin alacağının belirsiz alacak davasına konu edilemeyeceği gerekçesiyle bozdu. Karar, WhatsApp mesajının bildirim ya da delil değeri hakkında ayrı bir değerlendirme içermiyor.^[12]

Mesajın Mahkemeye Sunuluş Biçimi

Tek bir ekran görüntüsü itiraza açıktır, karşı taraf kesildiğini ya da düzenlendiğini ileri sürebilir. Sohbetin tamamını uygulamanın dışa aktarma özelliğiyle almak, telefonu silmeden saklamak ve gönderen numaranın işverene ya da yetkili yöneticiye ait olduğunu gösteren bir belge eklemek delili sağlamlaştırır.

Numara bir yöneticiye aitse, o kişinin işe alma ve çıkarma yetkisi taşıdığını gösteren kayıtlar da önemlidir. Yukarıdaki meydancı örneğinde de işveren, sözü söyleyenin fesih yetkisi olmadığını savunmuştu.

İşe Gitmeye Devam Etme Kararı

Sözlü ya da mesajla çıkarılan işçinin ertesi gün ne yapacağı, ispat dengesini doğrudan etkiler. İşe gitmemek, işverene devamsızlık savunması kurma fırsatı verir.

Kanun ardı ardına iki işgünü, bir ay içinde iki kez tatil sonrası işgünü ya da bir ayda üç işgünü izinsiz ve haklı sebepsiz devamsızlığı haklı fesih sebebi sayar.^[13] Çıkarılan işçinin “haklı sebebi” ise feshin kendisidir, ama bunu ispat edemezse devamsızlık sayılan günler aleyhine işler.

Güvenli yol, ertesi sabah işyerine gidip içeri alınmadığını tanık önünde ya da yazılı olarak kayda geçirmektir. İşyerine girilemiyorsa işe hazır olduğunu aynı gün yazılı bildirmek ve bunu noter ihtarnamesiyle desteklemek, işverenin sonradan “gelmedi” demesini zorlaştırır.

Sözlü Fesihten Sonraki İlk 7 Günün Planı

İlk hafta, sonradan telafi edilemeyecek delillerin toplandığı dönemdir. Aşağıdaki sıra, ispat yükü tablosundaki her satıra karşılık bir belge üretmeye göre kuruldu.

1. Aynı gün: Beyanın tarihi, saati, söyleyen kişi ve orada bulunanlar bir nota yazılır, varsa mesaj sohbeti dışa aktarılır. Olayı gören iş arkadaşlarının adları ve iletişim bilgileri ayrı bir listeye alınır.
2. 1. gün: İşyerine gidilir. İçeri alınmazsa işverene “işe geldim, kabul edilmedim, çalışmaya hazırım” içerikli kısa bir yazılı mesaj gönderilir ve cevabı saklanır.
3. 2. gün: e-Devlet’te SGK işten ayrılış bildirgesi ve çıkış kodu kontrol edilir. Bildirim yapılmışsa ekran çıktısı alınır, kod istifa ya da devamsızlıksa bu çelişki ileride delildir.
4. 3. gün: Noter ihtarnamesi çekilir. Fesih iradesinin yazılı ve gerekçeli bildirilmesi istenir, işe hazır olunduğu yazılır, ödenmemiş ücret varsa belirtilir.
5. 4-5. gün: Son bordrolar, banka hesap dökümü, giriş kartı kayıtları, görev yazıları ve iş telefonu dışındaki kişisel yazışmalar bir dosyada toplanır.
6. 6-7. gün: İşverenden ihtara cevap ya da işe davet gelip gelmediğine bakılır. Davet gelmişse işe dönme ya da gerekçeli cevap verme kararı verilir, gelmemişse arabuluculuk takvimi kurulur.

İşverenin işe davet ihtarı, davada çoğu zaman fesih yapılmadığı savunmasını desteklemek için kullanılır. Davetin samimi olup olmadığı ayrı tartışılır, ama davete hiç cevap vermemek dosyayı işveren lehine çevirebilir.

İşe İade ve Alacaklar İçin Süre Hesabı

İşe iade için işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmak zorundadır.^[14] Sözlü çıkarmada tebliğ edilmiş yazılı bir bildirim olmadığından başlangıç günü tartışılabilir, bu yüzden hesabı en erken ihtimal olan sözlü beyan gününe göre yapmak hak kaybı riskini azaltır.

Ay olarak belirlenen süre, son ayda başladığı güne karşılık gelen günün tatil saatinde biter.^[15] Son gün resmi tatile denk gelirse süre tatili izleyen ilk iş gününün çalışma saati sonunda dolar.^[16]

Örnek takvim şöyle işler. 14 Mart’ta sözlü olarak çıkarılan işçi için bu ihtiyatlı hesapla son başvuru günü 14 Nisan’dır, arabulucu görevlendirmeden itibaren üç hafta içinde süreci bitirir ve bu süre zorunlu hallerde en çok bir hafta uzar.^[17] Anlaşma çıkmazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde işe iade davası açılır.^[18]

Kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izin ücreti için zamanaşımı ise beş yıldır.^[19] Bu alacaklar da arabuluculuğa tabidir ve başvurudan son tutanağa kadar zamanaşımı durur.^[20]

İşverenin usulüne uygun bir fesih yazısında hangi bilgileri ve hangi öneli vermesi gerektiği ayrı bir konudur, burada yalnız yazı hiç verilmediğinde işçinin konumu anlatıldı. Henüz işe başlamadan yapılan vazgeçmenin fesih sayılıp sayılmadığı ise işe alacağım deyip vazgeçen işveren yazısında tartışılır.

Sözlü ve WhatsApp ile Çıkarma Hakkında Sorular

Bu bölümde ispat ve süre konusunda en çok sorulanlar yanıtlanıyor.

Burada anlatılanlar genel bilgi niteliğindedir ve her dosyanın delil durumu farklıdır. Süre kaçırılmadan önce elinizdeki mesaj ve belgeleri bir avukatla birlikte gözden geçirmeniz, hangi delilin eksik kaldığını erkenden görmenizi sağlar.