Hizmet Dökümü Nasıl Alınır, Dava ve İspatta Nasıl Kullanılır?

SGK hizmet dökümü, işçinin hangi işyerlerinde, hangi tarihler arasında ve kaç gün prim ödenerek çalışmış göründüğünü gösteren kayıttır. e-Devlet’ten barkodlu PDF olarak alınır, SGK il ya da ilçe müdürlüğünden de verilir. Belge, çalışmanın gerçekte nasıl geçtiğini değil, işverenin Kuruma ne bildirdiğini yansıtır.

Döküm yalnız bildirilen çalışmayı gösterir; kayıtta olmayan dönem için işçi çalıştığını mahkemede ayrıca ispatlar. Hiç bildirilmeyen çalışma, hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde açılacak hizmet tespiti davasıyla kayda geçirilir; bu dava için önce Kuruma başvurmak gerekmez.

Hizmet Dökümünün Alınma Yolları

Belge üç yoldan alınabilir ve üçü de aynı SGK kaydına dayanır. Hangisinin seçileceği, belgenin nerede kullanılacağına bağlıdır.

1. e-Devlet: e-Devlet kapısında “SGK Tescil ve Hizmet Dökümü” hizmeti seçilir, belge PDF olarak indirilir ve barkod üzerinden doğrulanabilir.
2. SGK il ya da ilçe müdürlüğü: kimlikle başvurulur, ıslak imzalı çıktı istenirse bu yol seçilir.
3. Vekil aracılığıyla: başkası adına belge almak için bu yetkiyi içeren vekaletname gerekir.

Dava ya da icra dosyasına sunulacak belgede barkod ve doğrulama bilgisi görünür olmalıdır. Karşı taraf ya da mahkeme belgeyi doğrulama sisteminde sorgulayabilir, bu yüzden ekran görüntüsü yerine PDF’in kendisi saklanır.

Dökümde Uyuşmazlık Yaratan Sütunlar

Çoğu işçi belgeye yalnız toplam gün sayısı için bakar. Uyuşmazlıkta ise günün hangi işyerine, hangi aya ve hangi kazanca bağlandığı önem taşır. Tablo her sütunun neyi gösterdiğini ve nerede sorun çıkabileceğini özetliyor. Çıkış kodu sütunu için kodu kimin gördüğü de bilinmelidir.

Eksik gün nedeni ayrıca önemlidir. İşveren otuz günden az çalıştırdığı ay için nedenini Kuruma beyan etmek ve gerektiğinde belgelemek zorundadır.^[1] İşçi çalıştığı halde ay eksik görünüyorsa, bildirilen neden belgeyle desteklenmemiş olabilir.

Dökümün Delil Değeri ve Sınırı

Döküm, çalışmanın Kuruma bildirilmiş olduğunu gösterir. Bildirilmeyen bir çalışmanın yokluğunu kanıtlamaz. Kayıtta olmayan dönem için işçi, çalıştığını mahkemede ayrıca ispatlamak zorundadır.

Kanun işçinin aleyhine bir sonuç doğurmaz. Sigortalı çalışmaya başladığını bir ay içinde Kuruma bildirmezse bu eksiklik sigortalı aleyhine delil sayılmaz.^[2] Dökümde görünmeyen dönem bu yüzden çalışılmadığı anlamına gelmez, yine de çalışmanın ispatlanması gerekir.

Uyuşmazlıkta Kurum da dökümü kendi savunmasının dayanağı yapar. Yargıtay önüne gelen bir dosyada Kurum vekili, davacının iddia ettiği tarihlerde hizmet dökümünde sigortalılığının bulunmadığını savunmuştu.^[3] Dökümü bilmeden dava açan işçi, karşı tarafın ilk delilini görmemiş olur.

Hata Türleri ve Başvuru Sırası

Hatanın türü, izlenecek yolu belirler. Kayıt hatası olan ve işverenin düzeltebileceği durumlarda dava açmadan çözüm çoğu zaman mümkündür. İşverenin hiç bildirim yapmadığı durumda ise yargı yolu kaçınılmaz olur. Sigortasız geçen dönem için açılan hizmet tespiti davasının dilekçesi bu yolun ilk adımıdır.

Hizmet akdine dayanan çalışma sürelerinin tespitinde, dava açmadan önce Kuruma başvuru şartı aranmaz.^[4] Dava işverene açılır, mahkeme Kurumu davadan haberdar eder ve Kurum davaya katılabilir.^[5]

Basit bir örnek: işçi sekiz ay çalıştığını söylüyor, döküm ise toplam 150 gün gösteriyor. Sekiz ayın karşılığı 240 gündür, aradaki 90 gün işçinin ispat etmesi gereken fark olur. Bordro, banka dekontu, işyeri yazışması ve çalışan tanıkları bu farkı kapatmaya yarar.

Beş Yıllık Süre ve Hak Kaybı

İşveren aylık belgeyi hiç vermemişse ya da Kurum çalışmayı tespit edememişse, işçi çalıştığını hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde iş mahkemesine başvurarak ispatlayabilir.^[6] Süre geçtikten sonra açılan davada mahkeme, süreyi kendiliğinden inceler.

Yargıtay, işverenin hiç bildirim yapmadığı ve davanın çalışmanın geçtiği yılı izleyen beş yıldan sonra açıldığı bir dosyada kabul kararını bozdu. Hak düşürücü sürenin irdelenmesi gerektiğini belirtti.^[7] Bu karar bozma kararı olduğundan gerekçe Yargıtay’a aittir.

Bu nedenle dökümde fark görülen işçi için beklemek risklidir. Hiç bildirilmeyen ve kesintili çalışmada süre her çalışma yılı için ayrı işlediğinden, en eski yıllara ait eksikler önce hak kaybına uğrar. Çalışma aynı işyerinde kesintisiz sürmüş ve bir kısmı bildirilmişse Yargıtay, Kurumca öğrenilen ve sonrasında kesintisiz süren çalışma için süre geçti demiyor; bildirimden önceki dönem için ise süre, kesintisiz çalışmanın bittiği yılın sonundan başlar ve işler.^[8]

Mahkemede Dökümün Kullanılması

Hizmet tespiti davaları kamu düzenine ilişkin olduğundan mahkeme yalnız tarafların delilleriyle yetinmez. Yargıtay, bordro tanığı dinlenmiş olsa bile bu tanığın bildirildiği dönem iddia edilen çalışma dönemini kapsamıyorsa ve komşu işyeri tanıkları davacıyı tanımadığını söylemişse araştırmanın derinleştirilmesi gerektiğini belirtti.^[9]

Aynı kararda Daire, tanık beyanlarının denetimi için talep dönemini kapsayan vergi kayıtlarının ya da hizmet döküm cetvellerinin getirtilmesini istedi. Bu bozma gerekçesi Yargıtay’ındır. Yani tanığın gerçekten o işyerinde çalışıp çalışmadığı, dökümle sınanır.

İşçi açısından sonuç şudur: tanık gösterirken tanığın kendi dökümü de önemlidir. Tanığın kayıtlı olmadığı ya da başka işyerinde göründüğü dönem, beyanın değerini düşürür.

Döküm Alırken Kontrol Listesi

1. Belgeyi güncel tarihli alın ve PDF olarak saklayın.
2. Her işyerinin unvanını, giriş ve çıkış tarihini gerçek çalışma geçmişinizle karşılaştırın.
3. Otuz günden az görünen ayların eksik gün nedenini not edin.
4. Kazanç sütununu bordro ve banka hareketleriyle karşılaştırın.
5. Eksik dönemin hangi yıla ait olduğunu yazın, çünkü hiç bildirilmeyen ve kesintili çalışmada beş yıllık süre yıl yıl işler.
6. Dönemle ilgili bordro, sözleşme, yazışma ve tanık adlarını dökümün yanına ekleyin.

Hizmet Dökümü Hakkında Sık Sorulan Sorular

Bu yazı hizmet dökümünün alınmasını ve uyuşmazlıktaki yerini genel olarak anlatır. Kayıttaki eksiğin türü, çalışma yılı ve elinizdeki belgeler kişiden kişiye değiştiği için dosyanızla ilgili adım atmadan önce bir avukatla görüşmeniz yararlı olur.