Özel okul öğretmeninin alacak davası, çoğu zaman ek ders, ödenmeyen ücret, izin ve sözleşmenin erken bitmesinden doğan tazminat kalemlerinden oluşur. Bu kalemlerin her biri aynı delille ispat edilmez, dava açılmadan önce de arabulucuya başvurulması gerekir.
Öğretmen 5580 sayılı Kanun’a göre kurucu veya kurucu temsilcisiyle yazılı ve en az bir takvim yıllık iş sözleşmesi yapar. Sosyal güvenlik ve özlük hakları bakımından 4857 sayılı İş Kanunu uygulandığı için alacaklar iş mahkemesinde ve işçi alacağı kuralları içinde istenir.[1]
İçindekiler10 başlık
Dava Konusu Olabilecek Alacaklar ve Dayanakları
Aşağıdaki tablo, özel okul dosyalarında en sık birlikte istenen kalemleri ve her birinin dayanağını gösteriyor.
| Alacak | Dayanak | Ağırlıklı delil |
|---|---|---|
| Ek ders ücreti | 5580 m.9, ek ders ücreti resmi okuldakinden az olamaz | Ders programı, tanık, bordro |
| Ödenmemiş ücret | 4857 m.32 | Banka kaydı, bordro |
| Fazla çalışma | 4857 m.41 | Nöbet ve etüt çizgesi, tanık |
| Yıllık izin ücreti | 4857 m.53 ve m.56 | İzin kayıt belgesi |
| Kıdem tazminatı | 1475 m.14 | Fesih yazısı, sigorta kaydı |
| Bakiye süre ücreti | TBK m.438 | İmzalı sözleşme, yazışmalar |
Ücret alacaklarında zamanaşımı beş yıldır. Yıllık izin ücreti ile kıdem tazminatının zamanaşımı da iş sözleşmesinden doğdukları sürece beş yıldır.[2]
Ek Ders Alacağında İspat
Ek ders ücreti, resmi okullar için belirlenen miktardan düşük olamaz.[3] Uyuşmazlık çoğunlukla ücretin miktarında değil, öğretmenin kaç saat ek ders okuttuğunda çıkar.
Trabzon’daki bir dosyada İngilizce öğretmeni haftada 22 saat derse girdiğini ve 2 saatlik ek ders ücretinin ödenmediğini ileri sürdü. İlk derece mahkemesi tanık beyanları ve kayıtlara bakarak ödemenin ispatlanmadığı sonucuna vardı, bölge adliye mahkemesi de ders programı ve tanıkları birlikte değerlendirip ek ders alacağını yerinde buldu.[4]
Ders programı okulda tutulan bir belgedir ve öğretmenin eline geçmeyebilir. Dava dilekçesinde programın okuldan istenmesini talep etmek, delilin kaybolmasını önler.
Ücretin Ödendiğini İspat Yükü Kimdedir?
Aynı dosyada banka kaydı bulunmayan üç aylık dönem için ücretin ödendiği işverence ispatlanamadı ve ücret alacağı kabul edildi.[5] Ücretin ödenmesi borcun ifasıdır, bu nedenle ödeme kanıtı işverenden beklenir.
Bu yüzden öğretmen maaşını elden aldıysa bunun imzalı bir belgesini saklamalıdır. Banka dekontu varsa dava aşamasında ayrıca ispat tartışması çıkmaz.
Yaz Dönemi ve Yıllık İzin Alacağı
Yaz döneminde derse girmemek, yıllık iznin kullanıldığını kendiliğinden göstermez. İşveren, çalışanların yıllık izinlerini gösteren bir izin kayıt belgesi tutmak zorundadır.[6] Öğretmenin izin kullandığı iddiası bu belgeyle ispatlanır.
Yıllık izin, işveren tarafından bölünemez, ancak tarafların anlaşmasıyla bir bölümü on günden az olmamak üzere parçalanabilir.[7] Tatil döneminde okula çağrıldığınız günler varsa tarihlerini not edin.
Okul Kapanırsa veya Sözleşme Yenilenmezse
Kurucu, okulunu öğretim yılı sonunda ve en az üç ay önce yazılı bildirimle kapatabilir, ayrıca gerekçenin Bakanlıkça uygun bulunması gerekir.[8] Süre dolmadan yapılan haksız fesihte öğretmen sözleşmenin kalan süresine ait ücreti tazminat olarak ister, başka işten kazandığı gelir bu tutardan düşülür.[9]
Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu kararına göre (9. Hukuk Dairesinin 2026/349 gerekçesinde anılan) özel öğretim kurumlarındaki öğretmen sözleşmeleri belirli süreli sayılır ve 9. Hukuk Dairesi bu kararı son kararında da gözetmiştir.[10]
Sonraki yıl için sözleşme imzalanmamışsa bakiye süre ücreti istenemez. Yargıtay’a göre işveren yenileneceği yönünde güven yarattıysa öğretmen, olumlu zararını isteyebilir.
Yukarıdaki dosyada 2022-2023 dönemi sözleşmesi taraflarca imzalanmamıştı. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, işverenin tanık anlatımları, e-posta içeriği ve tutanakla yenilenme yönünde güven oluşturduğunu kabul etti, bakiye süre ücretinin değil güven sorumluluğundan doğan zararın istenebileceğini, mahkemenin öğretmenin benzer bir işi ne kadar sürede bulabileceğini belirleyip yalnız o süre için zarara hükmetmesi gerektiğini belirterek yerel kararı bozdu.[11]
Bakiye Süre Hesabı İçin Varsayımsal Örnek
Aşağıdaki sayılar yalnızca yöntemi göstermek için uydurulmuştur ve geçerli kurulmuş belirli süreli sözleşmenin haksız feshini varsayar; imzasız sözleşmede Yargıtay bakiye süre ücretine değil güven zararına hükmeder. Brüt aylık ücret 40.000 TL, sözleşme bitişine 5 ay kalmış olsun. Öğretmen fesihten iki ay sonra başka bir okulda aylık 30.000 TL brüt ücretle işe başlamış ve sözleşme bitimine kadar 3 ay çalışmış olsun.
| Kalem | Hesap | Sonuç |
|---|---|---|
| Kalan süre ücreti | 40.000 x 5 | 200.000 TL |
| Başka işten gelir | 30.000 x 3 | 90.000 TL |
| Hükmedilebilecek tazminat | 200.000 – 90.000 | 110.000 TL |
Hesapta öğretmenin başka işten elde ettiği veya bilerek elde etmekten kaçındığı gelir düşülür.[12] Sözü edilen Trabzon dosyasında işveren, öğretmenin başka gelirine ilişkin hiçbir delil sunmadığı için indirim yapılmadı; ancak bakiye süre tazminatına ilişkin bu hüküm Yargıtayca bozulmuştur.[13]
İhtiyari Arabuluculuk Tutanağını İmzalamadan Önce
Okullar bazen öğretmenlerle toplu olarak ihtiyari arabuluculuk yapar ve alacakları tek bir tutanakla kapatır. Sözleşmesi yenilenmeyen öğretmenin durumu için belirli süreli sözleşmenin yenilenmemesi yazısına bakılabilir. Bir dosyada, özel okulda uzman öğretici olarak çalışan öğretmen, ek ders, bayram, genel tatil ve fazla çalışma alacakları için karşılığında sınırlı bir ödeme öngören tutanağı, iddiasına göre okunmasına izin verilmeden ve çalışması sürerken imzalamıştı.
Bölge adliye mahkemesi, arabulucunun aynı tarihte işverenin avukatlığını yaptığını tespit ederek tutanağı kesin hükümsüz saydı ve iptal etti. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi bu kararı onadı.[14]
Arabulucu, tarafsızlığından şüphe edilmesini gerektirecek önemli hâl ve şartlar varsa sizi bilgilendirmek zorundadır; ayrıca o uyuşmazlıkla ilgili davada daha sonra taraflardan birinin avukatı olamaz. Bilgilendirme yapılmadıysa veya tutanak okutulmadan imzalatıldıysa ilk fırsatta bir avukata başvurun.[15]
Dava Öncesi Adımlar ve Mahkeme
İşçi alacağı ve tazminat davalarında arabulucuya başvurulması dava şartıdır, son tutanak dava dilekçesine eklenir. Eklenmezse mahkeme bir haftalık kesin süre verir, bu süre de kaçırılırsa dava usulden reddedilir.[16]
Alacağın tamamı başlangıçta belli değilse belirsiz alacak davası, HMK m.107’nin 31.07.2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla mülga edilmesinden sonra açılacak davalarda mevcut değildir; m.107 mülga edilmeden önce açılan davalarda uygulanmaya devam eder. Bunun yerine kısmi dava açılır ve tahkikat sona ermeden talep bir defaya mahsus artırılabilir.[17]
Dosyaya Konulacak Belgeler
- İmzalı iş sözleşmesi ve varsa yenileme yazısı veya e-postalar
- Her dönemin haftalık ders programı, ek ders ve nöbet çizelgesi
- Banka hesap dökümü ve maaş bordroları
- İzin kayıt belgesi veya izin kullandığınızı gösteren yazışmalar
- Kapanış, fesih veya yenilememe bildirimi
- Arabuluculuk son tutanağı ve imzaladığınız tüm belgeler
Sık Sorulan Sorular
Bu yazı genel bilgi niteliğindedir. Sözleşmeniz, ders programınız ve bordronuz birlikte incelendiğinde sonuç değişebileceğinden, belgelerinizle bir avukata başvurmanız yerinde olur.
Kaynaklar
- 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu m.9 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.32 son fıkra ve Ek Madde 3 ↩
- 5580 sayılı Kanun m.9 ↩
- Yargıtay 9. HD, E.2025/9391 K.2026/349, 19.01.2026. İlk derece ve BAM gerekçesi. Yargıtay kararı başka bir noktada bozdu, ek ders ve ücret alacaklarına ilişkin diğer temyiz itirazlarını yerinde görmedi. ↩
- Yargıtay 9. HD, E.2025/9391 K.2026/349. İlk derece ve BAM gerekçesi. ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.56/6 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.56/1 ve m.56/3 ↩
- 5580 sayılı Kanun m.7 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.438/1-2 ↩
- Yargıtay İBBGK, E.2017/1 K.2018/2, 23.02.2018, birincil metni açılamadı; Yargıtay 9. HD, E.2025/9391 K.2026/349 içinde anıldığı haliyle. ↩
- Yargıtay 9. HD, E.2025/9391 K.2026/349, 19.01.2026. Bozma gerekçesi Yargıtay’a aittir. ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.438/2 ↩
- Yargıtay 9. HD, E.2025/9391 K.2026/349. İlk derece ve BAM gerekçesi; bu hüküm bozulmuştur. ↩
- Yargıtay 9. HD, E.2023/12759 K.2023/18694, 30.11.2023. BAM gerekçesi: 6325 sayılı Kanun m.9/2 ve 6098 sayılı Kanun m.27. Yargıtay gerekçesiz onadı (HMK m.370/1). ↩
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.9/2 ve m.9/4 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1 ve m.3/2 ↩
- 6100 sayılı HMK m.109/4 (7589 sayılı Kanun m.20 ile eklendi, RG 31.07.2026), m.107 mülga; 7589 sayılı Kanunun geçiş hükmü. ↩