İzne Denk Gelen Hafta Tatili ve Genel Tatilin Hukuki Sonucu

Yıllık izin süresine rastlayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz. Bu gün sayılırsa işçi kanunun verdiği izin gün sayısından eksik dinlenmiş olur, izin hakkının bir kısmı da kullanılmamış kalır.^[1]

İzne rastlayan bu günlerin ücreti ayrıca ödenir. İşveren izni takvim gününe göre sayarsa eksik kalan günler kaybolmaz, kullanılmamış izin bakiyesi olarak durur ve sözleşme bitince son ücret üzerinden istenir. Cumartesi ise sözleşme onu hafta tatili yapmadıkça iş günü sayılır ve izinden düşülmez; alacak davasından önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır.

Kuralın Kanundaki Dayanağı

4857 sayılı Kanun’un 56. maddesinin beşinci fıkrası şöyle der: “Yıllık ücretli izin günlerinin hesabında izin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz.” Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’nin 6. maddesi aynı cümleyi tekrarlar.^[2]

Hüküm izin gün sayısının hesabına ilişkindir. Madde 53’teki 14, 20 ya da 26 günlük süre, bu üç tür günün dışında kalan günlerle doldurulur.^[3]

Emredici Niteliğin Dayanakları

Kuralın işveren lehine esnetilememesi, yıllık izin hakkını koruyan diğer hükümlerle birlikte okununca görülür. Yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez ve iznin süreler içinde sürekli verilmesi zorunludur.^[4]

Aynı maddenin dördüncü fıkrası, yıl içinde verilen diğer ücretli ve ücretsiz izinlerin, dinlenme ve hastalık izinlerinin yıllık izne mahsup edilemeyeceğini söyler.^[5] Hafta tatili ve genel tatil de işçiye ayrıca tanınmış dinlenme günleridir ve izin hesabında ikinci kez kullanılmış gibi gösterilemez.^[6]

İzin hakkından vazgeçilemeyeceği için sözleşmeye “izin takvim gününe göre sayılır” yazılması da tek başına bu sonucu değiştirmez.^[7] Tartışmalı tek nokta cumartesidir ve aşağıda ayrıca ele alınıyor.

İzinden Sayılmayan Günlerin Kapsamı

Üç gün türü kanunda ayrı ayrı sayılmıştır:

• hafta tatili, yani yedi günlük dönem içinde kesintisiz en az yirmi dört saatlik dinlenme,^[8]
• ulusal bayram günleri,
• genel tatil günleri.

Ulusal bayram ve genel tatil günleri kanunlarla belirlenen resmi tatillerdir.^[9]

İki tatil aynı takvim gününe denk geldiğinde o gün tek gündür. Pazar günü bayrama rastlayan işçi için iki gün düşülmez, izin bir gün değil iki gün uzamaz.^[10]

Düşülen günler karşılıksız kalmaz. İşveren, izin süresine rastlayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücretlerini ayrıca ödemek zorundadır.^[11]

Cumartesi Günü Neden Ayrı Tartışılır?

Yargıtay’a göre, 4857 sayılı Kanun’un 46. ve 63. maddelerinden çıkan hafta tatili, haftalık kırk beş saatlik çalışmanın ardından gelen yirmi dört saatlik dinlenmedir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi bu tanımdan hareketle cumartesiyi kendiliğinden hafta tatili saymaz, cumartesi günlerinin kullanılmayan izin günü kabul edilerek izin kapsamından çıkarılmasını hatalı bulur.^[12]

Sonuç, taraflar cumartesiyi sözleşmeyle hafta tatili yaptığında değişir. Cumartesi ve pazar birlikte hafta tatili belirlenmişse ikisi de izin süresinin dışında kalır. Sözleşme cumartesinin izin gününden sayılacağını açıkça yazıyorsa yalnız pazar düşülür.^[13]

Karara konu dosyada cumartesiyi tatil günü yapan açık bir sözleşme düzenlemesi bulunmuyordu, işyeri uygulama esasları ise cumartesiyi iş günü sayıyordu. Yerel mahkeme cumartesileri izin kapsamından çıkarınca Daire, bu nedenle de hükmü bozdu.^[14] Bu yüzden itirazdan önce işe giriş sözleşmesine ve işyeri yönergesine bakılır.

İşverenin Yanlış Sayımının Sonuçları

İşveren izni takvim gününe göre sayarsa izin, kanunun öngördüğü günden daha kısa kullandırılmış olur. Bir örnek bunu somutlaştırır: 14 gün izne hak kazanan işçi pazartesi başlıyor, haftada altı gün çalışıyor ve pazar günü hafta tatili. İşveren 14 takvim günü sayıp işbaşını üçüncü pazartesi olarak yazarsa araya iki pazar girer, işçi 12 gün izin kullanmış olur ve 2 gün eksik kalır.

Doğru sayımda 14 izin günü ikinci haftanın sonunda dolmaz, üçüncü haftanın salı günü biter. İzne bir ulusal bayram günü de rastlıyorsa bitiş bir gün daha ileri gider.

Eksik kullandırılan gün kaybolmaz, işçinin kullanılmamış izin bakiyesi olarak durur. İş sözleşmesi sona erdiğinde bu günlerin ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden ödenir.^[15]

Bir başka sonuç ödemeyle ilgilidir. İzin ücreti izne başlamadan önce peşin ödenmek zorundadır, yanlış sayılan izin için hesaplanan tutar da buna göre eksik kalır.^[16]

Uyuşmazlığın Dava Yoluna Taşınması

İşveren izin süresini yanlış saymaya devam ediyorsa ilk adım yazılı itirazdır. İzin talebi de yönetmelik gereği izne çıkılacak tarihten bir ay öncesine kadar işverene yazıyla bildirilir, itiraz da yazılı olursa ispat kolaylaşır.^[17]

İşveren işyerinde çalışan işçilerin izinlerini gösteren bir izin kayıt belgesi tutmak zorundadır.^[18] Uyuşmazlıkta bu belge, formdaki başlangıç ve bitiş tarihi ile düşülen gün sayısını karşılaştırmanın temel kaynağıdır.

İş sözleşmesi sona ermişse eksik günlerin karşılığı para alacağı olarak istenir. İşçilik alacağına dayanan davalarda arabuluculuk dava şartıdır, başvuru yapılmadan açılan dava usulden ret ile sonuçlanır.^[19]

İzin ücreti zamanaşımı iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten başlar.^[20] Hesap itirazı çalışırken yapılacaksa kullanılmayan günler kayıt altına alınır, bakiye talebi ise sözleşme bittikten sonra dava konusu olur.

İzin Hesabı Hakkında Sık Sorulanlar

Aşağıdaki sorular izin süresine rastlayan tatil günlerinin sonucuna ilişkin sık yaşanan durumları kapsar. İzin ücretinin peşin ödenmemesi ise başka bir sorudur.

Bu yazı genel bilgi niteliğindedir. İzin kayıt belgeniz ve çalışma düzeniniz farklıysa sayımı bir avukata göstermek yararlı olur.