İşçinin Tutuklanması ve Kıdem Tazminatı: Fesih Günü, Beraat ve Hesap

İşçinin tutuklanması iş sözleşmesini kendiliğinden bitirmez ve işverene hemen fesih hakkı vermez. Gözaltı ve tutukluluk yüzünden süren devamsızlık, işçinin kıdemine göre 2 ile 8 hafta arasında değişen bildirim süresini aştığında işveren sözleşmeyi bildirimsiz feshedebilir. Bu fesihte en az bir yıllık kıdemi olan işçiye kıdem tazminatı ödenir, ihbar tazminatı ödenmez.

Bekleme süresi takvim günüyle sayılır; bu dönemde sözleşme askıda kalır, ücret ve yarım ücret doğmaz, 26. maddedeki altı iş günlük süre de aranmaz. Süre dolmadan yapılan fesih haksızdır ve ihbar tazminatını da doğurur. Beraat, usulüne uygun yapılmış feshi ortadan kaldırmaz; işe dönüş çoğunlukla toplu iş sözleşmesinden çıkar. İşten ayrılış bildirgesine yazılacak doğru kod 27’dir.

Fesih Hakkının Doğduğu Gün ve Bekleme Süreleri

İş Kanunu’nun 25. maddesinin IV numaralı bendi, işverene derhal fesih hakkını ancak devamsızlığın 17. maddedeki bildirim süresini aşması halinde tanır.^[1] Kanun gözaltı ile tutukluluğu birlikte andığı için devamsızlık, işçinin gözaltı nedeniyle işe gelemediği ilk günle başlar ve tutuklamayla kesintisiz süren dönem tek devamsızlık olarak sayılır.

Aşağıdaki tablo, işçinin aynı işverendeki kıdemine göre bekleme süresini ve fesih hakkının en erken doğduğu günü gösteriyor.

Haftalar takvim günüyle sayılır, hafta tatili ve resmi tatil günleri de süreye girer. Bir yılını doldurmamış işçide fesih hakkı yine doğar, fakat kıdem tazminatı için bir tam yıl şartı aranır.

Gözaltında birkaç gün kalıp serbest bırakılan işçinin devamsızlığı bildirim süresine ulaşmadığından 25/IV feshine dayanak olmaz.

Askı Döneminde Ücret ve Fesih Süresi

Bekleme süresi boyunca iş sözleşmesi askıda kalır. Taraflar arasındaki bağ sürer, ama işçi çalışmadığı için bu günlerin ücreti doğmaz. Askıda geçen günlerin SGK kayıtlarına hangi kodla yansıdığı SGK eksik gün kodları yazısında görülebilir.

Yarım ücret kuralı da bu döneme uygulanmaz. 40. madde yarım ücreti yalnız 24 ve 25. maddelerin III numaralı bentlerindeki zorlayıcı sebeplere bağlar, tutukluluğu düzenleyen IV numaralı bendi saymaz.^[2]

Sık rastlanan bir yanılgı, 26. maddedeki altı iş günü ve bir yıllık süreyi bu fesihte de aramaktır. 26. madde yalnız ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hallere dayanan feshi süreye bağlar ve 25/IV feshi bu grupta yer almaz.^[3] Tutukluluk sürdükçe işverenin fesih hakkı da devam eder.

Belirsizlik tahliyeden sonra başlar. Bekleme süresi aşıldıktan sonra serbest kalıp işe dönmek için başvuran işçiyi aylarca bekletip sonra feshetmek, dürüstlük kuralı yönünden ayrıca tartışılabilir ve sonuç dosyanın tarihlerine göre değişir.

Kıdem Tazminatının Dayanağı ve 25/II Sınırı

Kıdem tazminatını düzenleyen 1475 sayılı Kanun’un 14. maddesi, işveren feshinde tazminatı yalnız ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık bendine dayanan fesihlerde ortadan kaldırır.^[4] Tutukluluk feshi IV numaralı bende dayandığı için en az bir yıl çalışmış işçi kıdem tazminatını alır. İşveren derhal fesih yaptığından ihbar tazminatı doğmaz.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, tutuklanması nedeniyle devamsızlığı bildirim süresini aşan işçinin sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiğini, buna rağmen işçinin kıdem tazminatına hak kazandığını ve toplu iş sözleşmesinin haksız feshe bağladığı işsizlik tazminatını alamayacağını kabul eden kararı onadı.^[5]

Sonucu değiştiren durum, tutuklamaya yol açan fiilin aynı zamanda 25/II kapsamına girmesidir. İşveren iki halde bu bende dayanabilir:

• suç işyerinde işlenmiş, yedi günden fazla hapisle cezalandırılmış ve cezası ertelenmemişse (f) bendine,
• işverenin malını çalmak ya da güvenini kötüye kullanmak gibi fiillerde (e) bendine.

Bu iki yolda kıdem tazminatı ödenmez.^[6]

Tutuklanan işçinin devamsızlığı, izinsiz devamsızlığı düzenleyen (g) bendine dayanılarak feshedilemez. Tutukluluk işçinin iradesi dışındaki bir engeldir ve kanun bu duruma ayrı bir bent ayırmıştır.

Bekleme Süresi Dolmadan Yapılan Fesih

İşveren bekleme süresini doldurmadan sözleşmeyi sona erdirirse fesih 25/IV’e dayanamaz ve haksız fesih olur. İşçi bu durumda kıdem tazminatının yanında ihbar tazminatını da ister.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 2025’te incelediği dosyada işçi gözaltına alınmış, sekiz haftalık süre dolmadan sözleşmesi feshedilmiş ve yargılama sonunda beraat etmişti. Mahkeme feshi şüphe feshi olarak geçerli ama haksız saydı, kıdem ve ihbar tazminatına hükmetti, Daire de kararı yalnız vekalet ücreti yönünden düzelterek onadı.^[7]

Kararın gösterdiği ince nokta şudur: erken fesih tazminatları doğurur, ama işe iadeyi kendiliğinden getirmez. İşe iade yolu işyerinde en az 30 işçi çalışıyorsa ve işçinin en az altı aylık kıdemi varsa açıktır, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmak zorunludur.^[8] İşe iade davasında bölge adliye mahkemesinin kararı kesindir, Yargıtay’a gidilemez.^[9]

Beraat, Takipsizlik ve Mahkumiyetin Etkisi

Beraat kararı, bekleme süresi aşıldıktan sonra usulüne uygun yapılmış feshi geriye dönük olarak ortadan kaldırmaz. 25/IV feshi işçinin suçlu olup olmamasına değil işe gelemediği sürenin uzunluğuna bağlıdır, kanunda beraat eden işçiye tanınmış genel bir işe dönüş hakkı da yoktur.

Dönüş hakkı çoğu zaman toplu iş sözleşmesinden çıkar. Yargıtay’ın 2026’da incelediği bir kamu işyeri sözleşmesi, tutukluluk kovuşturmaya yer olmadığı kararı, beraat ya da davanın düşmesiyle 90 gün içinde sona erer ve işçi bir hafta içinde başvurursa eski kıdem haklarıyla işe alınmasını öngörüyordu.^[10] Sendikalı bir işyerinde tahliye günü ilk bakılacak belge bu maddedir.

Kesinleşmiş bir cezanın infazı için cezaevine giren işçide değerlendirme değişir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, işyeri dışında ve işle ilgisiz bir suçtan verilen hükmün infazı yüzünden işe gelmeyen işçinin durumunu 25/IV değil, bir haftadan fazla çalışmayı engelleyen zorlayıcı sebep (25/III) olarak niteledi ve kıdem tazminatını kabul eden, ihbar tazminatını reddeden kararı onadı.^[11]

Ayrımın pratik karşılığı bekleme süresidir. Hükümlü işçide işveren bir haftayı aşan devamsızlıktan sonra feshedebilir, tutuklu işçide kıdeme göre 2 ile 8 hafta beklemek zorundadır. İki halde de kıdem tazminatı korunur.

SGK Çıkış Kodu 27 ve Hatalı Kod Seçimi

Tutukluluk nedeniyle işveren feshinde işten ayrılış bildirgesine yazılan kod 27‘dir. SGK listesi bu kodu “işveren tarafından zorunlu nedenlerle ve tutukluluk nedeniyle fesih” diye tanımlar, kod hem 25/III hem 25/IV fesihlerini karşılar.^[12]

Kod tek başına davayı belirlemez, mahkeme feshin gerçek sebebine bakar. Yine de bildirgedeki kod, işverenin feshi nasıl nitelediğini erkenden gösterir. Aşağıdaki tablo tutukluluk dosyalarında görülen kodları ve kıdem tazminatına etkisini eşleştiriyor.

Rakamlı Örnek: Fesih Tarihi ve Kıdem Hesabı

14 Eylül 2020’de işe başlayan bir işçinin giydirilmiş brüt ücreti aylık 54.000 TL’dir (47.500 TL çıplak ücret, 6.500 TL yol ve yemek). İşçi 8 Haziran 2026’da son kez çalışmış, 9 Haziran’da gözaltına alınmış ve ardından tutuklanmıştır.

Kıdemi üç yılı aştığı için bekleme süresi 56 gündür. 9 Haziran ilk gün sayıldığında 56. gün 3 Ağustos 2026‘ya denk gelir ve işveren en erken 4 Ağustos’ta 25/IV feshini yapabilir.

Fesih 4 Ağustos’ta yapılırsa hizmet süresi 5 yıl 10 ay 21 gündür. Ücret, 01.07-31.12.2026 dönemi için açıklanan 73.729,87 TL tavanın altında kaldığından hesap tam ücretle yapılır ve brüt kıdem tazminatı 318.106,85 TL çıkar.^[13] Bu tutar gelir vergisinden istisnadır, damga vergisi kesilir.

Hesapta tartışmaya açık bir kalem bulunuyor. Askıdaki 56 günün kıdem süresine girmediği görüşü benimsenirse süre son çalışma günü olan 8 Haziran’da kesilir (5 yıl 8 ay 25 gün) ve tazminat 309.698,63 TL olur. Aradaki 8.408,22 TL fark, bilirkişi raporunda hangi bitiş tarihinin esas alındığına bakmayı gerektirir.

İşveren sözleşmeyi 20 Temmuz’da, yani devamsızlığın 42. gününde feshetseydi fesih haksız olurdu. Bu durumda 315.887,67 TL kıdem tazminatına 56 günlük ücret tutarında 100.800 TL ihbar tazminatı eklenir ve brüt alacak 416.687,67 TL’ye ulaşır.

Tutuklu İşçinin Hakları Hakkında Sık Sorulan Sorular

Tutukluluk ve kıdem tazminatı konusunda en çok sorulan beş soru ve cevapları aşağıda.

Bu yazı genel bilgi amacı taşır, gözaltı ve tahliye tarihleri, toplu iş sözleşmesi hükümleri ve suçun işyeriyle bağlantısı her dosyada sonucu değiştirebilir. Kendi tarihlerinizi ve belgelerinizi bir avukatla birlikte değerlendirmeniz yerinde olur.