Özel sektörde tazminat alma şartları, tek bir kurala bağlı değildir. İşçinin eline geçecek her tazminat kalemi ayrı bir kanun maddesine dayanır, ayrı bir şart arar ve dava dilekçesinde ayrı bir talep olarak yazılır.
Kıdem tazminatı her tam yıl için 30 günlük ücrettir ve işveren 25. maddenin II numaralı bendindeki nedenlerle feshederse doğmaz; ihbar tazminatı ise bildirim süresine uyulmadan yapılan fesihte istenir. İş güvencesi için işyerinde en az 30 işçi, en az 6 aylık kıdem ve belirsiz süreli sözleşme gerekir; eşiğin altındaki işçi işe iade isteyemez, fesih hakkı kötüye kullanılmışsa bildirim süresinin üç katı kötüniyet tazminatı ister. İşe iade için bir ay içinde arabulucuya başvurulur, kıdem ve ihbar alacaklarında zamanaşımı beş yıldır.
İçindekiler7 başlık
Tazminat Kalemleri ve Her Birinin Dayanağı
Aşağıdaki tablo, özel sektör işçisinin fesih sonrasında karşılaşabileceği kalemleri doğdukları şartla birlikte gösteriyor.
| Kalem | Dayanak | Doğması için aranan |
|---|---|---|
| Kıdem tazminatı | 1475 sayılı Kanun m.14 | Tam yıllık çalışma ve kanunda sayılan sona erme hali |
| İhbar tazminatı | 4857 sayılı Kanun m.17 | Belirsiz süreli sözleşmede bildirim süresine uyulmadan fesih |
| Kötüniyet tazminatı | 4857 m.17/6 | İş güvencesi kapsamı dışındaki işçinin fesih hakkının kötüye kullanılarak çıkarılması |
| İşe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücreti | 4857 m.21 | Feshin geçersizliğine karar verilmesi ve işverenin işçiyi işe başlatmaması |
| Ayrımcılık tazminatı | 4857 m.5/6 | Eşit davranma borcuna aykırılık |
| Sendikal tazminat | 6356 sayılı Kanun m.25/4 | Sendikal nedenle fesih ya da farklı işlem |
Kıdem tazminatında kanun, işçinin işe başladığı tarihten itibaren her geçen tam yıl için 30 günlük ücret öder.[1] İşveren yalnızca 25. maddenin II numaralı bendindeki haklı nedenlerle feshederse bu hak doğmaz, işçinin 24. maddeye dayanan haklı feshinde ise doğar.[2]
İhbar tazminatı ise bildirim şartına uymayan tarafa karşı istenir ve süreler 2, 4, 6 ve 8 haftadır.[3] Haklı nedenle derhal fesihte bildirim süresi işlemediği için bu kalem de doğmaz.
İş Güvencesi Eşiği ve İki Ayrı Yol
Aynı haksız fesih, işyerindeki işçi sayısına göre iki farklı dava yoluna çıkar. İşçi işe iade davasının kapsamındaysa yol 18. ve 21. maddeden, kapsam dışındaysa 17. maddenin altıncı fıkrasından geçer.
İş güvencesi için işyerinde en az 30 işçi bulunması, işçinin en az 6 aylık kıdemi olması ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışması gerekir.[4] Eşiğin altında kalan işçi işe iade isteyemez, fesih hakkı kötüye kullanılmışsa bildirim süresinin üç katı tutarında tazminat ister.[5]
İki yol birbirini dışlar. Kötüniyet tazminatı yalnızca 18. madde kapsamı dışında kalan işçiye tanındığı için dilekçede ikisi birlikte talep edilmez. Davanın genel akışı için işçi tazminat davasının nasıl işlediğine bakmak yeterlidir.
Aynı İşçi, İki Farklı İşyeri: Hesap Örneği
Altı yıl üç ay (6,25 yıl) çalışmış, giydirilmiş brüt ücreti 50.000 TL olan bir işçiyi ele alalım. Kıdem tavanı bu ücretin üstünde olduğu için tutar kesilmiyor. Fesih sendikal sebebe dayanıyorsa ayrı bir tazminat tartışması başlar ve sendika üyeliği yüzünden işten çıkarma yazısında işleniyor.
| Kalem | Hesap | Tutar |
|---|---|---|
| Kıdem tazminatı | 50.000 x 6,25 | 312.500,00 TL |
| İhbar tazminatı (8 hafta, 56 gün) | 50.000 / 30 x 56 | 93.333,33 TL |
| Kötüniyet tazminatı (işyeri 30 işçiden az) | 93.333,33 x 3 | 280.000,00 TL |
| İşe başlatmama tazminatı (işyeri 30 işçi ve üzeri) | 50.000 x 4 ile 8 ay | 200.000 ile 400.000 TL |
| Boşta geçen süre ücreti (en çok 4 ay) | 50.000 x 4 | 200.000,00 TL |
Küçük işyerinde toplam 685.833,33 TL eder (kıdem, ihbar ve kötüniyet). İş güvencesi kapsamındaki işyerinde işçi işe başlatılmazsa toplam 805.833,33 ile 1.005.833,33 TL arasında kalır (kıdem, ihbar, başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre). Rakamlar brüttür, vergi ve damga kesintileri ayrıca düşer. Küçük işyerindeki kötüniyet kaleminin nasıl ispatlandığı ve neden üç kat hesaplandığı kötüniyet tazminatı yazısında.
Kıdem tazminatı tavanı, sözleşmenin sona erdiği tarihte geçerli tavana göre belirlenir. 01.07.2026 ile 31.12.2026 arası için bu tutar 73.729,87 TL’dir (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı duyurusu).
İşe Başlatılmama Halinde Ücretin İspatı
İşe iade kararı kesinleştikten sonra işveren işçiyi başlatmazsa sözleşme başlatmama tarihinde feshedilmiş sayılır. Kıdem, ihbar ve başlatmama tazminatı o tarihteki ücretle hesaplanır.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 12.05.2026 tarihli kararında bu tarihteki ücretin ispat yükünün işçide olduğunu belirtti. İşçinin emsal işçiyi göstermesi gerekir, asgari ücret artış oranıyla ücret hesaplanması yeterli görülmedi ve karar bozuldu.[6]
Fesihten Sonra İşleyen Süreler
Süreler tazminat türüne göre ayrılır, bu yüzden dosya açılırken önce hangi kalemin istendiği belirlenir. İşe iade talebi için fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulur, son tutanaktan sonra iki hafta içinde dava açılır.[7]
Kıdem, ihbar ve kötüniyet tazminatı ile eşit davranma ilkesine aykırı fesihten doğan tazminat için zamanaşımı beş yıldır.[8] Bu alacaklarda da dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır ve başvurudan son tutanağa kadar zamanaşımı durur.[9]
İş kazası ve meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat davalarında ise arabuluculuk dava şartı değildir.[10] Bu davalar işverenin işçiyi koruma borcuna dayanır ve genel kural olarak on yıllık zamanaşımına bağlıdır.[11]
Dava Öncesi Kontrol Listesi
Dilekçe yazılmadan önce aşağıdaki sorulara belgeyle cevap verilebilmeli.
- Fesih bildiriminin ve tebliğ tarihinin bir örneği
- Fesih tarihinde işyerindeki toplam işçi sayısı (SGK dökümü ve tanık)
- Bordro ve banka kayıtlarıyla giydirilmiş ücret
- Hizmet dökümünden kıdem süresi ve çıkış kodu
- Feshin gerekçesi ve işverenin bunu yazılı bildirip bildirmediği
- Arabuluculuk başvuru tarihi ve son tutanak
Özel Sektörde Tazminat Alma Şartları Hakkında Sık Sorulan Sorular
Dava açmadan önce en çok merak edilen noktalar aşağıda.
Bu yazıdaki bilgiler genel niteliktedir. Fesih bildiriminiz ve hizmet dökümünüzle birlikte dosyanızı bir avukata gösterin.
Kaynaklar
- 1475 sayılı İş Kanunu m.14/1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu Geçici m.1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.17/2 ve m.17/4 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.18/1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.17/6 ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2026/4991 K.2026/4349, 12.05.2026 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.20/1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu Ek m.3 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1 ve m.3/17 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/3 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.417 ve m.146 ↩