İş davası açmak için önce talebin hangi dava türüne girdiği belirlenir, sonra delil dosyası hazırlanır, çoğu talepte arabulucuya gidilir ve anlaşma olmazsa son tutanakla iş mahkemesinde dava açılır. Mahkeme aşamasını cevap süresi, ön inceleme, tanık ve bilirkişi incelemesi izler, kararın ardından istinaf ve gerekirse temyiz gelir.
Arabulucu dosyayı en çok dört haftada bitirir ve son tutanakta yer almayan alacak kalemi için dava şartı yerine gelmiş sayılmayabilir. Mahkemede deliller ve tanık listesi dilekçeyle birlikte tek seferde bildirilir; işveren tebliğden itibaren iki hafta içinde cevap verir, bilirkişi raporuna itiraz ve istinaf için de iki haftalık süre işler. İşe iade davasında bölge adliye mahkemesinin kararı kesindir, temyiz yolu yoktur.
İçindekiler10 başlık
Talebe Göre Dava Türü Seçimi
Hangi davanın açılacağını fesih değil, istenen sonuç belirler. İşe dönmek isteyen işçi ile yalnız alacağını isteyen işçi farklı sürelere ve farklı ön şartlara bağlıdır.
| İstenen sonuç | Dava | Arabuluculuk | Kritik süre |
|---|---|---|---|
| İşe geri dönmek | İşe iade (fesih bildirimine itiraz) | Zorunlu | Fesih tebliğinden 1 ay içinde arabulucuya, son tutanaktan 2 hafta içinde dava |
| Kıdem, ihbar, izin ücreti, fazla mesai gibi alacaklar | Alacak davası (tam ya da kısmi) | Zorunlu | 5 yıllık zamanaşımı |
| Sigortasız ya da eksik bildirilen günlerin kaydı | Hizmet tespiti | Aranmaz | Hizmetin geçtiği yılın sonundan 5 yıl |
| İş kazası veya meslek hastalığı zararı | Maddi ve manevi tazminat | Aranmaz | Genel zamanaşımı hükümleri |
İşe iade ve alacak talebinin aynı arabuluculuk başvurusunda görüşülmesi mümkündür. Yine de işe iade süresi alacak zamanaşımından çok kısadır, bu yüzden ilk takvim işe iadeye göre kurulur.[1]
Alacak davasında tutarı baştan hesaplanabilen kalemler tam eda davası olarak açılır. Belirsiz alacak davası 31.07.2026 itibarıyla kanundan çıkarıldı, kesin hesap yapılamayan kalemlerde kısmi dava açılıp talep tahkikat sonuna kadar bir defaya mahsus artırılır.[2]
Hizmet tespiti davası işverene karşı açılır ve mahkeme davayı Sosyal Güvenlik Kurumuna kendiliğinden ihbar eder. Kurum davaya işverenin yanında katılır.[3] İş kazası tazminatında ise arabuluculuk dava şartı uygulanmaz.[4]
Delil Dosyasının Hazırlanması
Delil, arabulucu masasına oturmadan toplanır. Basit yargılama usulünde tüm deliller dilekçeyle birlikte ve hangi vakıayı ispatladığı belirtilerek bildirilmek zorundadır, sonradan eklemek çoğu zaman mümkün olmaz.[5]
- İş sözleşmesi, varsa ek protokoller ve görev tanımı
- Son iki yılın bordroları ve banka hesap dökümü
- Fesih bildirimi, ihtarname, tebligat zarfı ya da KEP kaydı
- e-Devlet’ten alınan SGK hizmet dökümü ve işten ayrılış bildirimi
- Mesai saatini gösteren giriş-çıkış kayıtları, e-posta ve yazışmalar
- Tanıkların adı, soyadı ve tebliğe elverişli adresi
Tanık listesi tek seferde verilir. Listede adı geçmeyen kişi tanık olarak dinlenmez ve ikinci liste kabul edilmez.[6] Fazla mesai iddiası tanığa dayanıyorsa, aynı dönemde aynı vardiyada çalışmış kişileri seçmek ispatı güçlendirir.
Arabuluculuk Başvurusu ve Son Tutanak
Arabuluculuk başvurusu, karşı tarafın yerleşim yerindeki ya da işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır.[7] Arabulucu dosyayı görevlendirmeden itibaren üç hafta içinde bitirir, zorunlu hallerde süre en çok bir hafta uzar.[8]
Başvurudan son tutanağa kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez.[9] Son tutanakta görüşülen her alacak kalemi tek tek yazılmalıdır, çünkü tutanakta yer almayan kalem için dava şartı yerine gelmiş sayılmayabilir.
İlk toplantıya geçerli mazereti olmadan katılmayan taraf, davayı kısmen ya da tamamen kazansa bile yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur.[10]
Dava Dilekçesi ve Yetkili İş Mahkemesi
Dava, davalının dava tarihindeki yerleşim yeri mahkemesinde ya da işin yapıldığı yer mahkemesinde açılır. İş kazası davasında zararın meydana geldiği yer ve işçinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir, bu kurallara aykırı yetki sözleşmesi geçersizdir.[11]
Son tutanağın aslı ya da arabulucunun onayladığı örneği dilekçeye eklenir. Eklenmezse mahkeme bir haftalık kesin süre verir, süre içinde sunulmazsa dava usulden ret ile sonuçlanır.[12]
Dilekçede dava türü açıkça yazılır, her kalem ayrı tutarla gösterilir ve faiz başlangıcı kalem bazında belirtilir. Dava öncesi arabuluculuk yapılmışsa Yargıtay 9. Hukuk Dairesi temerrüdü son tutanak tarihinden başlatıyor, ihtar yoksa faizin dava tarihinden işleyeceğini varsaymak bu yüzden eksik kalır. Alacağın yalnız bir kısmı için açılan davanın dilekçesi kısmi dava dilekçesi örneğinde görülebilir.
Harç, Gider Avansı ve Masraflar
Alacak davasında nispi karar ve ilam harcı dava değerinin binde 68,31‘idir ve bunun dörtte biri dava açılırken peşin ödenir.[13] Kalan dörtte üç karar aşamasında haksız çıkan tarafa yükletilir. İşe iade davası maktu harca tabidir.
Harca ek olarak her yıl Adalet Bakanlığının çıkardığı tarifedeki gider avansı yatırılır. Avans tükenirse mahkeme tamamlanması için iki haftalık kesin süre verir.[14] Masrafı karşılayamayan işçi adli yardım isteyebilir.[15]
Arabuluculukta anlaşma olmazsa iki saate kadar olan arabulucu ücreti Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir ve sonradan yargılama gideri olarak haksız çıkan tarafa yükletilir.[16]
Cevap Süresi, Ön İnceleme ve Tahkikat
İş mahkemelerinde basit yargılama usulü uygulanır.[17] İşveren dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevap verir, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi verilmez.[18]
Ek cevap süresi talebi mahkemenin takdirindedir, ama bu takdir keyfi kullanılamaz. Cevap süresinin büyük kısmı bayram ve idari izne denk gelen davalının süresinde yaptığı ek süre talebinin reddini Yargıtay hukuki dinlenilme hakkının ihlali saydı ve kararı bozdu.[19]
İlk duruşmada dava şartları, zamanaşımı ve çekişmeli konular tespit edilir. Tahkikat kural olarak iki duruşmada tamamlanır ve duruşmalar arası bir ayı geçemez, bilirkişi incelemesinin uzaması gibi zorunlu hallerde hakim bu sınırı gerekçe göstererek aşabilir.[20]
Bilirkişi Raporu ve Rapora Karşı Beyan
İşçilik alacaklarının hesabı teknik bilgi istediği için mahkeme bilirkişiye başvurur. Rapor tebliğ edildikten sonra taraflar iki hafta içinde eksiklerin tamamlatılmasını ya da yeni bilirkişi atanmasını isteyebilir, süre içinde başvurana bir defaya mahsus iki haftayı geçmeyen ek süre verilebilir.[21]
Süresinde itiraz etmemek rapora itiraz hakkını düşürür, alacağın kendisini düşürmez. Yargıtay, itiraz edilmeyen raporun karşı taraf lehine usuli kazanılmış hak doğurduğu gerekçesiyle kurulan hükmü bozdu ve bilirkişi raporunun hakimi bağlamayan takdiri delil olduğunu vurguladı.[22]
Aynı kararda bir başka ayrıntı da var. Hizmet süresi ayrıca açılmış bir hizmet tespiti davasında tartışılıyorsa, o davanın sonucu alacak davasında bekletici mesele yapılır, çünkü tespit kararı hizmet süresi bakımından kesin delildir. Bekletici mesele yapılan dosyada toplam sürenin nasıl uzayabileceği iş davası süresi takviminden izlenebilir.
Karar, İstinaf ve Temyiz
Hakim tahkikat bitince tarafların son beyanını alır ve kararı açıklar. Yalnız hüküm özeti okunmuşsa gerekçeli karar en geç bir ay içinde yazılıp tebliğe çıkarılır.[23]
İstinaf süresi gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır.[24] Bölge adliye mahkemesi kararına karşı temyiz süresi de iki haftadır ve parasal sınırın altında kalan kararlar temyiz edilemez.[25]
İşe iade davasında bölge adliye mahkemesi ivedilikle ve kesin olarak karar verir, bu davada temyiz yolu yoktur.[26] Kanunda ilk derece için iki ay, istinaf için bir aylık bir süre artık yer almaz, 2017 değişikliğiyle bu sürelerin yerini “ivedilik” kuralı aldı.
Süreç Boyunca Hak Kaybettiren Hatalar
Aşağıdaki hatalar dosyaların önemli bir kısmında sürecin hangi aşamada tıkandığını gösteriyor.
| Aşama | Hata | Sonuç |
|---|---|---|
| Arabuluculuk | Kalemlerin tutanağa tek tek yazdırılmaması | Yazılmayan kalem için dava şartı tartışması |
| İşe iade | Fesihten sonra bir ayın kaçırılması | İşe iade yolu kapanır, yalnız alacak davası kalır |
| Dilekçe | Tanık listesinin eksik verilmesi | Sonradan tanık eklenemez |
| Dilekçe | Dava türünün yazılmaması | Talep artırımı ve zamanaşımı tartışması |
| Bilirkişi | Rapora iki hafta içinde beyan verilmemesi | Rapora itiraz hakkı düşer |
| Kanun yolu | Sürenin kısa karar tarihinden hesaplanması | Gereksiz telaş ya da tebliğ tarihinin kaçırılması |
İş Davası Süreci Hakkında Sık Sorulan Sorular
Sürecin farklı aşamalarında en çok sorulan konular aşağıda.
Bu yol haritası sürecin genel çerçevesini anlatır, sürelerin hangi tarihten başladığı ve hangi dava türünün seçileceği her dosyanın belgelerine göre değişir. İşe iade yolu seçilecekse işe iade davasının şartları ve süreleri ayrıca kontrol edilir. Dosyanız için karar vermeden önce bir avukatla görüşmeniz yerinde olur.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu m.20/1 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.107 (7589 sayılı Kanun m.19 ile mülga) ve m.109/4 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.4/2 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/3 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.318 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.240/2 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/5 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/10 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/17 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/12 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.6 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/2 ↩
- 492 sayılı Harçlar Kanunu m.28/1-a ve (1) sayılı Tarife ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.120 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.334 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/14 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.7/1 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.317 ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2025/8507, K.2025/10421, 25.12.2025 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.320 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.281/1 ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2026/1804, K.2026/4315, 11.05.2026 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.321 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.345 ve 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.7/4 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.361 ve m.362 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.20/3 ve 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.8/1-a ↩