İş Davasının Süresi: Arabuluculuktan Kesinleşmeye Takvim

İş davası süresi ilk derecede çoğu zaman bir ile iki yıl arasında ölçülür, istinaf ve temyiz eklendiğinde dosyanın kesinleşmesi birkaç yılı bulabilir. Kanun aşamaların çoğuna haftalık ya da aylık süre koyar, fakat bu süreler mahkemenin değil tarafların ve bilirkişinin uyması gereken sürelerdir. Mahkemenin kararı ne zaman vereceğini belirleyen bir üst sınır yoktur.

Zorunlu arabuluculuk en çok dört haftada biter ve başvurudan son tutanağa kadar zamanaşımı durur. İlk derecede tahkikat iki duruşmada tamamlanır ve duruşma araları bir ayı geçemez, ancak bilirkişi incelemesi ve istinabe gibi zorunlu hallerde hakim bu sınırı aşabilir. İşe iade davasında bölge adliye mahkemesinin kararı kesindir; alacak davasında ise Yargıtay’ın bozma kararı dosyayı ilk derece mahkemesine geri gönderir ve takvimi en çok bu döngü uzatır.

Aşamalara Göre İş Davası Süresi

Aşağıdaki tablo her aşamanın kanuni süresini ve dayanağını, sağ sütunda da sahada beklenmesi gereken durumu gösteriyor.

Tablodaki sürelerin toplamı birkaç aydır. Davayı yıllara yayan şey sürelerin kendisi değil, dosyanın sırada beklediği aralıklardır.

Arabuluculuk Aşamasında Geçen Süre

İşçilik alacağı ve işe iade taleplerinde dava açılmadan önce arabulucuya gidilir. Arabulucu başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır, zorunlu hallerde bu süreyi en çok bir hafta uzatabilir.^[1]

Dört hafta bir üst sınırdır, bekleme süresi değildir. Taraflara ulaşılamazsa ya da taraflar katılmadığı için görüşme yapılamazsa arabulucu faaliyeti sona erdirir ve son tutanağı derhal düzenler.^[2] İşverenin ilk toplantıya hiç gelmediği bir dosyada aşama birkaç gün içinde kapanabilir.

Bu haftalar alacak bakımından kayıp sayılmaz. Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağa kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez.^[3]

Son tutanak dava dilekçesine eklenmezse mahkeme bir haftalık kesin süre verir. Bu sürede sunulmayan tutanak davanın usulden reddine yol açar, yani kazanılan haftalar bir dosya hatasıyla geri gidebilir.^[4]

İlk Derece Mahkemesinde Yargılama Süresi

İş mahkemelerinde basit yargılama usulü uygulanır.^[5] Bu usulde mahkeme ön inceleme duruşmasından sonra tahkikatı iki duruşmada tamamlar ve duruşmalar arasındaki süre bir aydan uzun olamaz.^[6]

Aynı fıkra bilirkişi incelemesinin uzaması ve istinabe gibi zorunlu hallerde hakime gerekçe göstererek daha uzun ara verme ve ikiden fazla duruşma yapma imkanı tanır. İşçilik alacağı dosyalarının neredeyse tamamında hesap bilirkişisi gerektiği için istisna sahada kural haline gelir.

HSK Verisine Göre Dosya Kapatma Süresi

Hakimler ve Savcılar Kurulu, 2024 yılı UYAP verileriyle büyük il ve ilçelerdeki iş mahkemelerinin iş yükünü yayımladı. Tablodaki “dosya kapatma süresi” derdest dosya sayısının yıllık karar sayısına bölünüp aya çevrilmesiyle bulunur ve bu mahkemelerin ortalaması 18 ay çıkmıştır.^[7]

Bu rakam bir dosyanın fiilen ne kadar sürdüğünü değil, mahkemenin elindeki yükü mevcut hızla ne kadar sürede eriteceğini gösterir. Yine de aynı türden bir alacak davasının Ankara’da ve Alanya’da neden çok farklı takvimlerle ilerlediğini açıklayan en somut resmi veridir.

Bilirkişi İncelemesinin Takvime Etkisi

Basit yargılamaya tabi davalarda bilirkişiye rapor için verilen süre iki ayı geçemez, mahkeme gerekçe göstererek iki ay daha ekleyebilir.^[8] Rapor tebliğ edildikten sonra taraflar iki hafta içinde eksikliklerin tamamlanmasını, açıklama yapılmasını ya da yeni bilirkişi atanmasını isteyebilir.^[9]

Her ek rapor kendi tebliğ ve itiraz döngüsünü yeniden başlatır.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, süresinde itiraz edilmeyen bir raporun karşı taraf lehine usuli kazanılmış hak doğurduğu gerekçesine dayanan kararı bozmuş, mahkemenin gerçeğin ortaya çıkması için yeniden inceleme yaptırabileceğini hatırlatmıştır.^[10] Rapora itiraz etmemek dosyayı her zaman hızlandırmaz, hakim raporu eksik bulursa yeni inceleme yine yapılır.

İşe İade Davasının Kısaltılmış Takvimi

İşe iade davası kanunun en sıkı takvime bağladığı iş davasıdır. Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulur, anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılır.^[11]

Dava ivedilikle sonuçlandırılır ve istinaf incelemesinde bölge adliye mahkemesi ivedilikle ve kesin olarak karar verir.^[12] Bu davalarda verilen kararlar hakkında temyiz yolu kapalıdır, bu yüzden dosya Yargıtay aşamasını hiç görmez.^[13]

Kanun “ivedilik” der ama gün ya da ay yazmaz. İşe iade dosyası da aynı mahkemenin sırasına girer, fark kanun yolunun tek aşamada bitmesinden doğar.

İstinaf ve Temyiz Aşamalarının Süresi

Kanun yolu süresi ilamın taraflara tebliğinden itibaren işler ve başvurulan kararlar bölge adliye mahkemesi ile Yargıtay tarafından ivedilikle karara bağlanır.^[14] İvedilik burada da bir sıralama emridir, inceleme için kanunda bir süre yoktur.

Her dosya Yargıtay’a gitmez. Miktar ya da değeri kanundaki kesinlik sınırını geçmeyen davalarda bölge adliye mahkemesinin kararı kesindir ve bu sınır her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir.^[15] Düşük tutarlı bir alacak davası bu yüzden istinafla sona erebilir.

Takvimi en çok uzatan olay bozmadır. Yargıtay, istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararı bozarsa bölge adliye mahkemesi kararı kaldırılır ve dosya ilk derece mahkemesine döner, bozmaya uygun verilen yeni karara karşı da temyiz yoluna gidilebilir.^[16]

İki Dosyanın Gerçek Takvimi

Yargıtay kararlarındaki tarihler, bu döngünün sahada nasıl işlediğini gösteriyor. İlk dosyada yurt dışı şantiyede çalışan işçinin davası ilk derecede 30.01.2024 günü reddedildi, istinaf incelemesi 14.11.2024’te bitti.^[17]

Yargıtay uygulanacak hukuk yönünden kararı bozdu ve dosya ilk derece mahkemesine döndü. Mahkeme bozmaya uyarak alacakları kısmen kabul etti, bu karar da 24.03.2026’da ödemelerin araştırılması gerekçesiyle ikinci kez bozuldu.

İkinci dosya 2021 yılında Kastamonu’da açılmış bir şoför alacağı davasıdır. İlk derece kararı 2024’te, istinaf kararı 2025’te verildi ve Yargıtay 11.05.2026’da kararı bozarak açılmış hizmet tespiti davasının bekletici mesele yapılmasını istedi.^[18] Beş yıla yaklaşan dosya, başka bir davanın kesinleşmesini bekleyecek.

Süreyi Uzatan ve Kısaltan Etkenler

Takvimi belirleyen olayların çoğu dava açılmadan önce öngörülebilir. Aşağıdaki liste en sık rastlanan etkenleri bir araya getiriyor.

• Bekletici mesele: Hizmet süresi tartışmalıysa önce hizmet tespiti davasının kesinleşmesi beklenir.
• Tebligat ve istinabe: Davalıya ya da tanığa ulaşılamaması, başka yer mahkemesinden tanık dinletilmesi duruşmaları erteler.
• Yabancı unsur: Yurt dışı çalışmada tercüme, yabancı hukuk araştırması ve döviz hesabı ek inceleme gerektirir.
• Birden fazla davalı: Asıl işveren ve alt işveren ilişkisinde her davalının sorumluluğu ayrıca tartışılır.
• Eksik delil bildirimi: Taraflar delillerini dilekçeleriyle birlikte bildirmek zorundadır, sonradan getirilen kayıt takvimi uzatır.^[19]

Kısaltan etkenler daha sınırlıdır. Arabuluculukta varılan anlaşma uyuşmazlığı dava açılmadan bitirir, yargılama sırasında da hakim tarafları ön incelemede sulhe ya da arabuluculuğa teşvik eder.^[20]

Adli Tatilin İş Davalarına Etkisi

Adli tatil her yıl 20 Temmuz ile 31 Ağustos arasındadır.^[21] İşçilerin hizmet akdi veya iş sözleşmesi sebebiyle açtıkları davalar bu dönemde de görülür.^[22]

İşverenin işçiye karşı açtığı dava bu bentte sayılmaz. Bu tür davada tatilde biten süreler, tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzatılmış sayılır.^[23]

Uzayan Davada Faizin İşlemesi

Davanın uzaması alacağın değerini tamamen eritmez, çünkü hüküm altına alınan alacağa faiz işler. Dava öncesi arabuluculuk yapılan dosyalarda Yargıtay, temerrüt ve faiz başlangıcını son tutanağın düzenlendiği tarihe bağlıyor. Faizin türü alacak kalemine göre değiştiği için uzun bir davada kalemlerin ayrı ayrı talep edilmesi önem taşır. Davanın hangi aşamalardan geçtiği iş davası yol haritasında sırayla görülebilir.

İş Davası Süresi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Takvimle ilgili en sık sorulan sorular şunlar.

Süre tahminleri mahkemenin iş yüküne ve dosyadaki delillere göre değişir, burada verilen bilgiler genel niteliktedir. Kendi davanızın takvimi için dosyayı inceleyecek bir avukata danışın.