Emekli İşçinin Kıdem ve İhbar Tazminatı: Üç Durum ve İspat

Emekli işçinin tazminat hakkı, iş sözleşmesini kimin ve hangi sebeple bitirdiğine göre değişir. Emeklilik için kendisi ayrılan işçi kıdem tazminatı alır, ihbar tazminatı ise kanun gereği doğmaz (işyeri uygulaması ya da sözleşme varsa ayrıca bakılır). Aylık bağlandıktan sonra çalışırken işveren tarafından haksız çıkarılan işçi ise hem kıdem hem ihbar tazminatına hak kazanır.

Emekli olup kıdem tazminatını alan işçi aynı işverende yeniden çalışırsa, önceki dönem tam ödendiyse ikinci dönem sonunda yalnız yeni çalışma süresi hesaba girer; eksik ya da hiç ödenmemişse iki dönem birleştirilir, son ücret üzerinden hesaplanır ve ödenen tutar düşülür. Yaşlılık aylığına hak kazanmak işverene derhal fesih yetkisi vermez, bu gerekçeyle çıkarılan işçi kıdem ve ihbar tazminatı alır. Uyuşmazlıkta mahkeme çıkış kodunu, tahsis talep tarihini ve yazılı fesih bildirimini birlikte okur.

Üç Durum, Üç Farklı Sonuç

Aşağıdaki tablo uyuşmazlıkların çoğunu üç başlıkta topluyor. Her satırın sonucu, feshi kimin yaptığına ve işçinin hangi tarihte hangi statüde olduğuna bağlı.

Birinci satırın dayanağı 1475 sayılı Kanun’un 14. maddesidir. Madde, yaşlılık aylığı almak amacıyla ayrılan işçiye kıdem tazminatı bağlar.^[1] Kıdem tazminatı her geçen tam yıl için 30 günlük ücret üzerinden hesaplanır. Emeklilik için ayrılan işçinin aylığa ya da toptan ödemeye hak kazandığını ve kuruma başvurduğunu belgelemesi gerekir.^[2]

İkinci satır çoğu zaman gözden kaçar. Yaşlılık aylığına hak kazanmak, işverene derhal fesih yetkisi veren sebepler arasında sayılmaz.^[3] Bu sebeple “emekli olabilirsin” gerekçesiyle yapılan fesih tazminatsız bitirme hakkı vermez.

Üçüncü satırdaki işçi, çoğunlukla aylığı bağlandığı halde aynı işyerinde kalmış kişidir. İstifa ederse kıdem tazminatı genel kural olarak doğmaz, işveren çıkarırsa ya da işçi haklı sebeple ayrılırsa doğar.^[4]

İşyerinde otuz ve daha fazla işçi varsa ve işçinin en az altı aylık kıdemi bulunuyorsa işe iade yolu açıktır.^[5] Kanunda aylık almayı işe iade başvurusuna engel sayan bir hüküm bulunmadığından, aylık alıyor olmak bu yolu kendiliğinden kapatmaz. Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya gitmek gerekir.^[6]

Tazminat ile işe iade aynı fesihten doğar ama süreleri ayrıdır. İşe iade için bir aylık süre, tazminat için beş yıllık zamanaşımı işler.

Fesih Kimden Geldi: İspatın Ağırlık Merkezi

Emekli işçi davalarının çoğu hukuki bir tartışmadan çok bir olgu tartışmasıdır. Emekli aylığının eksik yatması gibi SGK ile ilgili sorunlar ise ayrı bir konudur. İşçi “beni çıkardılar” der, işveren “emekli olup kendisi ayrıldı” der.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 1 Mart 2022 tarihli kararında işçi haksız fesih iddiasıyla kıdem ve ihbar istemişti.^[7] Daire, işten çıkış bildirgesindeki emeklilik nedenini, tek bir davalı tanığın anlatımını ve işçinin yaşlılık aylığı için çıkıştan bir gün sonra SGK’ya başvurmuş olmasını birlikte değerlendirdi.

Bu kayıtlara göre işçinin emeklilik için ayrıldığı sonucuna varıldı. Yargıtay, ihbar tazminatının reddi gerektiğini belirterek Bölge Adliye Mahkemesi’nin kabul kararını bozdu.

Kararın öğrettiği şey, tek bir belgenin değil kayıtların birlikte okunduğudur. Bu kayıtlar arasındaki SGK yazısının delil değeri ve faize etkisi SGK kıdem tazminatı alabilir yazısı konulu yazıda yer alır. Aşağıdaki tablo hangi kaydın neyi gösterdiğini özetliyor.

İşe iade davasında kural farklıdır. Feshin geçerli bir sebebe dayandığını işveren ispatlar, işçi ise feshin başka bir sebebe dayandığını söylüyorsa onu kendisi kanıtlar.^[9]

Tazminat davasında ilk derece mahkemeleri, sözleşmenin tazminat gerektirmeyecek biçimde bittiğini kanıtlama yükünü işverene yüklüyor. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 04.02.2026 tarihli kararında ilk derece mahkemesi bu yönde karar vermiş, bölge adliye mahkemesi de istinaf başvurusunu ret etmişti.^[10]

Yargıtay bu yükü incelemedi, kararı ödeme belgesi nedeniyle bozdu.

Önceki Dönem Ödendiyse: Tasfiye ve Dönem Hesabı

Emekli olup kıdem tazminatını alan, sonra aynı işverende yeniden çalışan işçinin ikinci dönem sonunda alacağı kıdem tutarı iki kurala bağlıdır. İlki, aynı kıdem süresi için bir defadan fazla kıdem tazminatı ödenmemesidir.^[11] İkincisi, aynı işverende geçen sürelerin birleştirilmesidir.^[12]

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 10.12.2025 tarihli kararı iki kuralı birlikte çalıştırıyor.^[13] Önceki süreye ait kıdem tam ödenmişse o dönem tasfiye edilmiş sayılır ve hesaba girmez.

Eksik ya da hiç ödenmemişse süre sonraki hizmete eklenir, son ücret üzerinden toplam hesaplanır ve ödenen tutar yasal faiziyle mahsup edilir.

Aynı karar, tasfiyenin tahmine bırakılamayacağını da söylüyor. Mahkeme emeklilik tarihindeki son ücret ve kıdemle hak edilen tutarı hesaplamalı, ödenenle karşılaştırmalı ve sonucu denetlenebilir gerekçeyle yazmalıdır. Bu gerekçe Yargıtay’ındır.

Ödeme belgesi dosyaya geç girse bile sonucu değiştirebilir. 04.02.2026 tarihli kararda işveren, işçinin imzaladığı “kıdem tazminatı bordrosu”nu ve banka dekontunu ilk kez istinafta sunmuştu.^[14] Yargıtay, hakkı ortadan kaldıran ödeme belgesinin yargılamanın her aşamasında dikkate alınacağını, gerekirse banka kayıtlarının istenerek mahsup tutarının belirleneceğini belirtti.

Rakamlı Örnek: Aynı Ücret, İki Farklı Sonuç

İşçi 01.03.2014’te işe girmiş, 15.01.2021’de emeklilik sebebiyle ayrılmış ve kıdem tazminatını almış olsun. 01.02.2021’de aynı işverende yeniden başlamış, 30.09.2026’da işveren haksız yere sözleşmesini feshetmiş, son giydirilmiş brüt ücreti 70.000 TL’dir.

Kıdem tazminatı tavanı 01.07.2026-31.12.2026 döneminde 73.729,87 TL‘dir.^[15] Ücret tavanın altında kaldığı için hesap ücret üzerinden yapılır.

İlk dönemde 110.000 TL ödendiğini varsayalım. Faiz hesaba katılmadan kalan alacak 767.493,15 TL çıkar, faizli mahsupta düşülecek tutar daha yüksek olacağı için bakiye bundan biraz azdır.

Süreler, bitiş gününü saymayan yöntemle yaklaşık olarak hesaplanmıştır; gün dahil sayılırsa süre ve tutarlar birkaç gün oynar, kesin tutarı bilirkişi hesabı belirler.

İhbar tazminatında iki yaklaşımda da kıdem üç yılı aştığı için bildirim süresi sekiz haftadır.^[16] 70.000 TL / 30 x 56 gün = 130.666,67 TL brüt ihbar tazminatı doğar.

Dava Yolu ve Süreler

Kıdem ve ihbar tazminatı için zamanaşımı beş yıldır.^[17] Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır ve anlaşılamadığını gösteren son tutanak dilekçeye eklenir.^[18]

Kıdem tazminatının zamanında ödenmemesi halinde hakim, gecikme süresi için ödenmeyen süreye göre mevduata uygulanan en yüksek faize hükmeder.^[19] Önceki dönem ödemesi tartışmalıysa, dava dilekçesinde ödemenin tarihi ve tutarı baştan yazılırsa mahsup tartışması dosyanın ortasında patlamaz.

Başvurudan Önce Kontrol Listesi

• İşten ayrılış bildirgesindeki çıkış kodunu ve tarihini e-Devlet’ten ya da işyerinden alın
• SGK’ya aylık başvurusunu yaptığınız tarihi tahsis talep belgesinden doğrulayın
• Feshin yazılı bildirimini, noter ihtarnamesini ya da KEP kaydını saklayın
• Emekli olduğunuz dönemde kıdem aldıysanız imzaladığınız bordroyu ve banka dekontunu bulun
• Aradaki çalışmanın kesintisiz sürüp sürmediğini hizmet dökümünden ve işyeri kayıtlarından teyit edin
• İşe iade ihtimali varsa fesih bildiriminin tebliğ tarihinden bir aylık süreyi takvime yazın

Bu liste bir sıra da veriyor. Önce kayıtlar, sonra arabuluculuk, en sonda dava gelir.

Bu yazı genel bilgi verir. Fesih sebebi, ödeme belgeleri ve çalışma dönemleri dosyadan dosyaya değiştiği için kendi kayıtlarınızı bir avukatla birlikte gözden geçirmeniz yerinde olur.