Kapıcı alacakları, apartmanın verdiği konut ücretin yerine geçmediği için ayrı ayrı hesaplanır. Kapıcı lojmanda kirasız otursa da maaş, fazla çalışma, tatil ve izin ücretleri ile kıdem ve ihbar tazminatı işverenden istenebilir.
İş Kanunu kapıcılar için ayrı bir düzen kurmaz, ayrıntıyı bir yönetmeliğe bırakır.[1] Kapıcının haftalık çalışma süresi kural olarak 45 saattir ve sözleşmeyle azaltılabilir. Sözleşme bitince konut 15 gün içinde boşaltılır, ama tahliye tazminat ve alacak haklarını ortadan kaldırmaz; dava açmadan önce arabulucuya başvurulur.
İçindekiler8 başlık
Kapıcı Konutu Ücretin Yerine Geçer mi?
Geçmez. Yönetmelik, kapıcıya İş Kanunu hükümlerine göre ücret ödenmesini öngörür.[2] Konut verilmişse iş sözleşmesi sürdükçe bunun için kira da istenemez.[3]
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, kapıcının kira ödemeden oturmasının ve karşılığında hizmet vermesinin işverenin ücret borcunu ortadan kaldırmadığını, kendi önceki kararını aktararak belirtir. Kapıcı ile ayrıca kira sözleşmesi imzalanmış olması da bu sonucu değiştirmez.[4]
Apartman yönetimi “konut zaten maaş yerine geçiyor” derse bu savunma kanunda ve yönetmelikte karşılık bulmaz.
Su, elektrik, ısınma ve sıcak su giderlerine kapıcının katılıp katılmayacağı ise sözleşmeyle belirlenir.[5] Sözleşmede hüküm yoksa fiilen kimin ödediği dekont ve tanıkla ortaya konur.
Tam Süreli ve Kısmi Süreli Kapıcılık Ayrımı
Kapıcının haftalık çalışma süresi kural olarak 45 saattir, sözleşmeyle azaltılabilir ve günlük süre, kapıcıya konut tahsis edilmiş işyerlerinde en çok dörde bölünebilir.[6] Süre, kapıcının işte geçirdiği zamandır, ara dinlenmesi buna dahil değildir.
Küçük bir apartmanda kapıcı tam gün çalışmayabilir. Hukuk Genel Kurulu, bağımsız bölüm sayısı az ve ortak alanlar yoğun iş çıkarmıyorsa kapıcının günde 7,5 saatten ve haftada 45 saatten az çalıştırılabileceğini belirtmiştir.[7]
Aynı kararda 3 katlı, 8 daireli, kömür kaloriferli bir apartmanda tam gün iddiası yeterince araştırılmadığı için hüküm bozuldu. Genel Kurul tanıkların günlük kaç saat çalışıldığını söylemediğini, ateşçilik belgesi ve kalorifer yakılan dönemlerin de araştırılması gerektiğini vurguladı.
Kısmi süreli sayılmak için sınır, tam süreli emsal işçiye göre önemli ölçüde az çalışmaktır.[8] Genel Kurul, emsal işçide 45 saat esas alındığında sözleşmede 30 saat ve altının kısmi süreyi gösterdiğini kabul etti.[9]
Alacak Kalemleri ve Dayanakları
Kapıcı için hesaplanacak kalemler aşağıdaki tabloda toplanıyor. Her kalemin dayanağı İş Kanunu’dur, yönetmelik yalnız yönlendirir.
| Alacak | Dayanak | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Ücret | Yönetmelik m.8 | Konut kirası ücret sayılmaz |
| Fazla çalışma | 4857 m.41, Yönetmelik m.7 | Haftalık 45 saati aşan süre, saat başı %50 zamlı |
| Hafta tatili | 4857 m.46, Yönetmelik m.9 | Çalışılan hafta tatili ayrıca ödenir |
| Ulusal bayram ve genel tatil | 4857 m.47, Yönetmelik m.10 | Çalışmak sözleşmede belirlenir |
| Yıllık izin | Yönetmelik m.11 | İzin kullandırılmadıysa ücreti sözleşme bitince istenir |
| Kıdem ve ihbar tazminatı | 1475 m.14, 4857 m.17 | Fesih sebebine göre doğar |
Fazla çalışmanın olup olmadığı bakımından apartmanın bağımsız bölüm sayısı, ortak yer ve eklentileri belirleyicidir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi bu ölçütü kapıcı davalarında benimsemiştir.[10]
Sözleşmede günde bir saat yazan bir olayda davalı tanığı kapıcının her gün çalıştığını söylemişti. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi bu nedenle hafta tatilinde çalışıldığının kabul edilmesi gerektiğine karar verdi, dini bayramlar için de aynı tanık beyanını esas aldı.[11]
Fazla Çalışma İçin Örnek Hesap
Bir kapıcının haftada 6 gün, günde 9 saat çalıştığını varsayalım. Haftalık süre 54 saat eder ve 45 saati aşan 9 saat fazla çalışmadır.
Her fazla saat %50 zamlı ödendiği için haftalık karşılık 9 x 1,5 = 13,5 saatlik normal ücrettir. Bu sayı çalışılan hafta sayısıyla çarpılır ve kapıcının saatlik normal ücretiyle değerlendirilir. Fazla çalışmanın ispatı için hizmet planı ve tanık anlatımı belirleyicidir.
Sözleşmede haftalık süre 45 saatin altında belirlenmişse ortalama haftalık süreyi aşan saatler fazla sürelerle çalışma sayılır ve %25 zamla ödenir.[12]
Kıdem Tazminatında Konutun ve Faturaların Yeri
Kıdem tazminatı son ücret üzerinden hesaplanır ve çıplak ücretin yanında para ile ölçülebilen sözleşmeden doğan menfaatler de buna eklenir.[13]
9. Hukuk Dairesi, kapıcıya görevi nedeniyle konut verildiğini ve davalı tanığının beyanına göre su, elektrik ile doğalgaz faturalarının apartman tarafından ödendiğini belirtti. Bilirkişi raporu bunları saymadığı için kararı bozdu ve bu menfaatlerin giydirilmiş brüt ücrete eklenerek kıdem tazminatının hesaplanmasını istedi.[14]
Bu yüzden kapıcı davasında bilirkişiye verilecek bilgi listesine konut ve fatura ödemeleri mutlaka yazılmalıdır. Konutta çalışan ev işleri çalışanının ücret ve fesih hakları ise bu tablodan farklı kurulur.
Konutun Boşaltılması Alacakları Ortadan Kaldırmaz
Sözleşmesi herhangi bir nedenle sona eren kapıcı, kendisine tahsis edilen yeri 15 gün içinde boşaltmak zorundadır. Boşaltılmazsa yönetici ya da bir kat malikinin başvurusu üzerine mülki amirin kararıyla bir hafta içinde zabıta eliyle boşalttırılır.[15]
Aynı madde, ilgililerin kanun ve sözleşmeden doğan haklarını saklı tutar. Yönetmelik de tahliyede bu hükmü uygulayıp iş sözleşmesinden doğan hakları saklı tutar.[16]
Konutu 15 günde boşaltmak, tazminat ve alacak davası hakkından vazgeçmek anlamına gelmez. Tahliye idari yoldan, alacaklar iş mahkemesinde yürür.
Kayıtlar, Hizmet Tespiti ve Dava Yolu
Birçok uyuşmazlıkta yazılı sözleşme ve bordro yoktur. Bu durumda, hizmet tespiti davasında çalışma her türlü delille, özellikle tanık ve komşu işyeri beyanlarıyla kanıtlanır.[17] Aşağıdaki kayıtlar işe yarar.
- Apartman karar defterinde kapıcıyı ya da kapıcı dairesini anan kararlar
- Kapıcıya konut verildiğini ve faturaların kimce ödendiğini gösteren yazı ya da dekont
- Kalorifer yakma, servis ve temizlik saatlerini gösteren hizmet planı
- Ateşçilik belgesi ve sağlık raporu varsa suretleri
- Çevre apartman ve esnaftan çalışmaya tanıklık edebilecek kişilerin listesi
Sigorta kaydı yoksa hizmet tespiti için çalışmanın geçtiği yılın sonundan başlayan beş yıl içinde iş mahkemesine başvurulur.[18] Kıdem, ihbar ve yıllık izin ücreti alacaklarında zamanaşımı da beş yıldır.[19]
İşçilik alacağı davası açılmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır.[20] Davada yönetici işveren vekili olarak hasım gösterilebilir ama hüküm kat malikleri adına kurulmalıdır.[21]
Kapıcı Alacakları Hakkında Sık Sorulan Sorular
Uygulamada en çok karışan noktalar şunlar.
Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Sözleşmeniz, apartman kayıtlarınız ve SGK dökümünüz sonucu değiştirebileceği için dosyanızı bir avukata göstermeniz yerinde olur.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu m.110 ↩
- Konut Kapıcıları Yönetmeliği m.8 ↩
- Konut Kapıcıları Yönetmeliği m.13/3 ↩
- Y. 9. HD, E.2023/1115 K.2023/6388, 27.04.2023. Daire bu ilkeyi 2011/33412 E. sayılı önceki kararının “İlgili Hukuk” bölümünde aktarmıştır, değerlendirme bölümünde ayrıca benimsememiştir; karar bozmadır. ↩
- Konut Kapıcıları Yönetmeliği m.13/4 ↩
- Konut Kapıcıları Yönetmeliği m.7 ↩
- Y. HGK, E.2024/406 K.2025/633, 15.10.2025. Gerekçe Genel Kurula aittir, direnme kararı bozulmuştur. ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.13/1 ↩
- Y. HGK, E.2024/406 K.2025/633, gerekçe bölümü, Çalışma Süreleri Yönetmeliği m.6 atfıyla ↩
- Y. 9. HD, E.2023/1115 K.2023/6388, Dairenin önceki içtihadını aktaran bölüm ↩
- Y. 9. HD, E.2023/1115 K.2023/6388, Dairenin kendi gerekçesi ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.41/3 ↩
- 1475 sayılı İş Kanunu m.14, tazminata esas ücret hükmü (4857 m.120 yollamasıyla yürürlükte) ↩
- Y. 9. HD, E.2023/1115 K.2023/6388, Dairenin kendi gerekçesi ↩
- 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu Ek m.2 ↩
- Konut Kapıcıları Yönetmeliği m.13/5 ↩
- Y. HGK, E.2024/406 K.2025/633, gerekçe bölümü ↩
- 5510 sayılı Kanun m.86/9 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu Ek m.3 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1 ↩
- Y. 9. HD, E.2023/1115 K.2023/6388, Dairenin önceki içtihadını aktaran bölüm, Yönetmelik m.4 atfıyla ↩