İşe iade dava dilekçesi, arabuluculukta anlaşma çıkmadığında son tutanağın tarihinden başlayarak iki hafta içinde iş mahkemesine verilen ve feshin geçersizliği ile işe iadeyi isteyen dilekçedir. Dilekçenin hangi bilgileri taşıyacağını Hukuk Muhakemeleri Kanunu belirler, işe iadeye özgü talepleri ise İş Kanunu’nun 21. maddesi şekillendirir.
Dilekçe mahkeme başlığı, taraf bilgileri, konu, olaylar, hukuki sebepler, deliller ile sonuç ve istem bölümlerinden oluşur; arabuluculuk son tutanağının eklenmesi zorunludur ve eksikse mahkeme bir haftalık kesin süre verir. İşveren kesinleşen karara rağmen işçiyi bir ay içinde işe başlatmazsa dört ile sekiz aylık ücret tutarında işe başlatmama tazminatı ve en çok dört aya kadar boşta geçen süre ücreti öder.
İçindekiler13 başlık
Dilekçeyi Verme Süresi ve Tarih Hesabı
Süre, son tutanağın düzenlendiği günden başlar ve iki hafta sonra aynı haftanın aynı gününde dolar.[1] Haftayla belirlenen süre, başladığı güne son haftada karşılık gelen günün tatil saatinde biter.[2]
“Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamaması hâlinde, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren, iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir.” (4857 sayılı İş Kanunu m.20/1)
Bir örnekle bakalım. Son tutanak 4 Kasım’da düzenlendiyse dilekçe en geç 18 Kasım günü mahkemeye ulaşmalıdır. Tutanak 15 Ekim tarihliyse süre 29 Ekim’e denk gelir, o gün resmi tatil olduğu için süre izleyen ilk iş gününün çalışma saati sonunda biter.[3]
İki haftalık süre hak düşürücüdür, kaçırıldığında sonradan telafi edilemez. Arabuluculuk sürerken hak düşürücü süre işlemez, son tutanağın düzenlenmesiyle iki haftalık süre başlar.[4]
İşe İade Dava Dilekçesinin Bölümleri
Kanunun saydığı unsurlar dilekçede yedi başlık altında toplanır. Her başlığın neyi taşıması gerektiği aşağıda tek tek açıklanıyor.[5]
Mahkeme Başlığı
Başlığa iş mahkemesi yazılır, çünkü işçi ile işveren arasındaki iş ilişkisinden doğan uyuşmazlıklar bu mahkemenin görev alanındadır.[6] İş mahkemesi bulunmayan bir yerde dava, o yerdeki asliye hukuk mahkemesine iş mahkemesi sıfatıyla açılır.[7]
Yetkili yer, davalının dava tarihindeki yerleşim yeri ya da işin yapıldığı yerdir. Genel müdürlüğü Ankara’da olan bir şirketin İzmir şubesinde çalışan işçi, davayı İzmir’de de açabilir.[8]
Taraf Bilgileri
Davacının adı, soyadı, adresi ve T.C. kimlik numarası yazılır, vekil varsa onun bilgileri de eklenir. Davalı için ticaret sicilindeki tam unvan ve tebligata elverişli adres kullanılır. Dilekçenin hangi mahkemeye yöneltileceği sorusu iş davasında görev ve yetki yazısında işlenir.
Davalı, arabuluculuğa davet edilen işverenle aynı kişi olmalıdır. Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığı anlaşılırsa dava, dava şartı yokluğundan usulden reddedilir.[9] Son tutanaktaki unvan ile dilekçedeki unvanın harfi harfine eşleşmesi bu yüzden önemlidir.
Konu
Konu satırı tek cümledir ve talebin özünü söyler. “Feshin geçersizliğinin tespiti, işe iade ile İş Kanunu m.21’den doğan parasal sonuçların belirlenmesi” ifadesi bunu karşılar. Dilekçeye geçmeden önce şartların ve sürelerin tamam olup olmadığı işe iade davasının şartları yazısından kontrol edilebilir.
Olaylar (Açıklamalar)
Olaylar, sıra numarası altında ve kısa özetler halinde yazılır.[10] Mahkeme önce iş güvencesi şartlarına bakacağı için ilk maddeler bu şartları tek tek göstermelidir.
- İşe giriş tarihi ve sözleşmenin belirsiz süreli olduğu
- İşyerinde otuz veya daha fazla işçi çalıştığı ve kıdemin altı ayı aştığı
- Görevin işletmenin bütününü yöneten işveren vekilliği olmadığı
- Fesih bildiriminin tebliğ tarihi ve bildirimde yazan sebep, sebep yazılmadıysa bu durum
- Davranış ya da verim gerekçesiyle feshedildiyse savunmanın alınıp alınmadığı
- Kıdem ve ihbar tazminatı ödendiyse tutarı ve tarihi
- Arabuluculuğa başvuru tarihi, dosya numarası ve son tutanak tarihi
İşçi sayısı ve kıdem şartı kanundan gelir.[11] Fesih bildiriminin yazılı ve sebebi açık olması, davranış ya da verim nedeniyle fesihte savunma alınması da kanunda aranır.[12] Ödenen kıdem ve ihbar tazminatını yazmanın nedeni, işçi işe başlatılırsa bu tutarların m.21 ödemelerinden mahsup edilmesidir.[13]
Hukuki Sebepler
Bu bölümde 4857 sayılı Kanun’un 18, 19, 20 ve 21. maddeleri ile 7036 sayılı Kanun’un 3, 5 ve 6. maddeleri gösterilir. Feshin geçerli sebebe dayandığını ispatlamak işverene düşer, bunu hukuki sebepler arasında ayrıca belirtmek mahkemenin dikkatini doğru yere çeker.[14]
İşçi feshin başka bir sebebe dayandığını, örneğin sendika üyeliği ya da hak arama başvurusu yüzünden yapıldığını iddia ediyorsa bu iddiayı kendisi ispat eder. Böyle bir iddia varsa olaylar bölümünde açıkça yazılmalıdır.[15]
Deliller
Kanun, her vakıanın hangi delille ispat edileceğinin gösterilmesini istiyor.[16] Delilleri dilekçenin sonunda toplu bir liste halinde yazmak yerine her olay maddesinin yanına ilgili delili eklemek bu şartı doğrudan karşılar.
İşçi sayısı için SGK işyeri kayıtları, kıdem için hizmet dökümü, fesih için bildirim ve tebliğ belgesi, olayın akışı için tanıklar gösterilir. Elde olmayan belgeler için belgenin hangi kurumda ya da işverende bulunduğu yazılır ve getirtilmesi istenir.
Sonuç ve İstem
Talep sonucu açık ve kalem kalem yazılır.[17] Feshin geçersizliği ve işe iade, işe başlatmama tazminatı, boşta geçen süre ücreti ve yargılama giderleri ayrı maddeler halinde istenir.
İşveren kesinleşen karardan sonra işçiyi bir ay içinde işe başlatmazsa dört ile sekiz aylık ücret arasında belirlenen bir tazminat ödemekle yükümlüdür.[18]
Karar kesinleşinceye dek işçinin çalıştırılmadığı dönem için de en çok dört aya kadar doğmuş ücret ve diğer haklar ödenir.[19] Mahkeme bu iki kalemi dava tarihindeki ücreti esas alarak rakamla belirler.[20]
Dava tarihindeki aylık ücreti 45.000 lira olan bir işçi düşünelim. İşe başlatmama tazminatı 180.000 ile 360.000 lira arasında, boşta geçen süre ücreti ise en çok 180.000 lira artı diğer haklar olarak belirlenir. Ücretin hangi ek ödemeleri kapsayacağı dosyadaki bordrolara göre tartışılır, bu yüzden bordroların tamamı delil olarak gösterilmelidir.
Ekler
Son tutanağın aslı ya da arabulucunun onayladığı bir örneği dilekçeye eklenmek zorundadır. Ek eksikse mahkeme davacıya bir haftalık kesin süre tanır, tutanak bu sürede de gelmezse dava dilekçesi karşı tarafa tebliğ edilmeden usulden reddedilir.[21]
Doldurulmuş Dilekçe Örneği
Yukarıdaki bölümleri birleştiren, performans gerekçesiyle fesih için doldurulmuş tam metin ve fesih sebebine göre değişen maddeler işe iade dava dilekçesi örneği yazısında yer alıyor.
Bölüm Bölüm Sık Yapılan Hatalar
Hataların çoğu dilekçenin belirli bir bölümünde toplanır. Tablo her hatayı ait olduğu bölümle ve doğurabileceği sonuçla birlikte gösteriyor.
| Bölüm | Hata | Olası sonuç |
|---|---|---|
| Mahkeme | Asliye ticaret ya da tüketici mahkemesine hitap etmek | Görevsizlik kararı ve zaman kaybı |
| Taraflar | Arabuluculuğa davet edilmeyen bir şirketi davalı göstermek | O davalı yönünden dava şartı yokluğundan ret |
| Olaylar | İşçi sayısını ve kıdemi yazmamak | İş güvencesi şartı ilk duruşmada tartışmalı kalır |
| Olaylar | Tebliğ tarihini yazmamak | Bir aylık başvuru süresinin denetimi zorlaşır |
| Deliller | Delilleri vakıalarla eşleştirmeden toplu listelemek | Hangi iddianın neyle ispatlanacağı belirsizleşir |
| Sonuç ve istem | “Yasal haklarımın tahsili” gibi genel talep | m.21 kalemlerinin tek tek değerlendirilmesi güçleşir |
| Ekler | Son tutanağı eklememek | Bir haftalık kesin süre, sunulmazsa usulden ret |
| İmza | Dilekçeyi imzasız vermek | Bir haftalık kesin süre, tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır |
İmza gibi bazı eksikler için hakim bir haftalık kesin süre verir.[22] Olayların, delillerin ve hukuki sebeplerin eksikliği bu tamamlama kapsamında sayılmaz, o bölümleri ilk dilekçede eksiksiz yazmak daha güvenlidir.
İşe İade Dava Dilekçesi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Dilekçeyi hazırlayanların en çok sorduğu konular şunlar.
Bu yazı genel bilgi verir ve her dosyanın olayları farklıdır. Dilekçenizi vermeden önce fesih bildiriminizi ve son tutanağınızı bir avukata gösterin.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu m.20/1 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.92/2 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.93/1 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/17 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.119/1 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.5/1-a ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.2/3 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.6/1 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/2 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.119/1-e ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.18/1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.19 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.21/5 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.20/2 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.18/3 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.119/1-f ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.119/1-ğ ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.21/1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.21/3 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.21/4 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/2 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.119/2 ↩