Askerlik Borçlanması İtirazı: Gün Sayısı, Geçersiz Sayılan Başvuru ve SGK Dava Yolu

Askerlik borçlanmasında uyuşmazlık, çoğunlukla Kurumun gün sayısını, başvuru tarihini ya da başvurunun geçerliliğini sigortalıdan farklı kabul etmesinden çıkar. Görevli mahkeme iş mahkemesidir.^[1]

Kurum yazısında denetlenecek veriler gün sayısı, seçilen günlük kazanç, başvuru tarihi, ödeme süresi ve sigortalılık başlangıcıdır. Borç tebliğden itibaren bir ay içinde ödenmezse yeni başvuru gerekir ve sınırlar yeni talep tarihine göre belirlendiği için borç artabilir; borçlanılan gün sayısı sigortalılık başlangıcını da geriye götürür. Geçersiz sayılan başvuru yüzünden mükerrer ödenen prim, alındığı tarihten itibaren on yıl geçmemişse kanuni faiziyle iade edilir.

Kurum Yazısında Denetlenecek Beş Veri

Askerlik borçlanması, er veya erbaş olarak silah altında ya da yedek subay ve yedek astsubay okulunda geçen süreler için yapılır.^[2] Borç, 7566 sayılı Kanun’la yapılan değişiklik uyarınca 1 Ocak 2026’dan itibaren yapılan taleplerde, talep tarihindeki alt ve üst günlük kazanç sınırları arasında sigortalının seçtiği kazancın %45’idir ve borcun tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir.^[3]

Kurumun bildirdiği rakam bu verilerin ürünüdür ve itiraz bunlardan birine yöneltilir.

Hizmet dökümüne bakmadan itiraz etmek, hangi verinin yanlış olduğunu bilmeden dilekçe yazmak demektir.

Gün Sayısı Uyuşmazlığı: 540 mı 550 mi

Gün sayısı uyuşmazlığının tipik örneği 540 ve 550 gün farkıdır. Davacı 22.08.1998 ile 22.02.2000 arasında on sekiz ay askerlik yapmıştı. Kurum, ayı 30 ve yılı 360 gün sayan 2013/11 sayılı Genelgeye dayanarak borçlanmayı 540 gün üzerinden yapmıştı.^[4]

İlk derece mahkemesi sürenin 550 gün olduğunun tespitine karar verdi, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetti ve Yargıtay bu kararı onadı. Karar metninde 550 günün hangi hesapla bulunduğu yazılı değildir.

Yazının yazarı farkı şöyle okuyor: iki tarih de dahil sayıldığında takvim üzerinde 550 gün çıkar. Bu bir hesap denemesidir ve kararın gerekçesi olarak okunmamalıdır.

Gün farkı doğrudan tutara yansır. Varsayımsal olarak seçilen günlük kazanç 1.000 TL ise 540 gün için borç 243.000 TL, 550 gün için 247.500 TL olur ve fark 4.500 TL’dir. Davacı bu dosyada emeklilik hakkından (EYT) yararlanma iddiasını da ileri sürmüştü. Borçlanılan gün sayısı ise sigortalılığın başlangıç tarihini geriye götürür.^[5]

Başvuru Formundaki Eksiklik Gerekçesiyle İptal

Başka bir dosyada davacı 31.12.2022’de askerlik borçlanması için başvurmuş, Kurum evrakta eksiklik olmadığını bildirmiş ve 540 gün için tahakkuk yazısı göndermişti. Davacı borcu 03.02.2023’te ödedi. Emeklilik için başvurduktan sonra Kurum, 12.01.2024’te başvuru formunda ilgili kutucuğun işaretlenmediği gerekçesiyle borçlanmayı iptal etti ve ödenen tutarı emanet hesabına aldı.^[6]

Kurum yeniden başvuru halinde 109.880,40 TL gerektiğini bildirdi. Davacı emanetteki tutar mahsup edildikten sonra kalan 72.609,60 TL’yi ödemek zorunda kaldığını ileri sürerek ilk başvurunun geçerli olduğunun tespitini ve fazla ödemenin iadesini istedi.

İlk derece mahkemesi davayı kabul etti ve 31.12.2022 tarihli başvurunun geçerliliğine ve fazla ödenen tutarın yasal faiziyle iadesine karar verdi. Bölge adliye mahkemesi, başvurunun Kurumca doğru algılanıp sonuçlandırıldığını, sonradan şekle dayanılarak geçersiz sayılmasının hukuka aykırı olduğunu belirtti. Yargıtay Kurumun temyiz nedenlerini bozma sebebi görmedi ve bölge adliye mahkemesinin kararını onadı.

Karar, Kurumun kabul edip tahakkuk ettirdiği bir başvurunun sonradan şekil gerekçesiyle iptaline karşı dava yolunun açık olduğunu gösterir. Her şekil eksikliği için aynı sonuç garanti değildir, çünkü sonuç dosyadaki yazışmalara göre değişir. Başvuru tarihinin bedeli nasıl değiştirdiği için askerlik borçlanması hesaplama yazısına bakılabilir.

Bir Aylık Ödeme Süresi ve Tebligat Sorunu

Kanun borcun tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenmesini ister, ödenmeyen borçlanma için yeni başvuru arar ve primi ödenmeyen süreyi hizmetten saymaz.^[7] Yeni başvuruda sınırlar yeni talep tarihine göre belirlendiği için borç artabilir.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin önüne gelen bir dosyada davacı 19.08.2019’da askerlik süresini borçlanmak istemiş, Kurum 25.09.2019’da tahakkuku bildirmiş, tebligat iade dönmüş ve dava 15.05.2022’de açılmıştı. İlk derece mahkemesi davayı reddetmiş, bölge adliye mahkemesi de istinaf başvurusunu esastan reddetmişti.^[8]

Daire bu kararı bozdu. Dairenin gerekçesine göre işlemi başlatıp uzun süre sürdürmeyen sigortalı kusurludur ve ilk talebi hükümsüz kalır, ancak davacı isterse dava dilekçesi geçerli bir borçlanma başvurusu sayılır ve dava tarihindeki mevzuata göre karar verilir.

Daire makul süreyi, Kurum işleminin hukuka aykırı olması halinde, tebliğden itibaren üç ay olarak kabul eder. İşlem hukuka uygunsa ve süresinde ödeme yapılmamışsa yeniden başvuru aranır. Kurum başvuruya hiç cevap vermemişse üç aylık bekleme süresine üç ay daha eklenir. Daire bu ilkeyi 3201 sayılı Kanun üzerinden kurmuş, aynı dosyada askerlik talebine de uygulamıştır, askerlikte ise ödeme süresi bir aydır.

Tebligat iade dönmüşse adresin güncel olup olmadığına bakılmalı ve Kuruma yazılı olarak sorulmalıdır. Beklemek, başvurunun geçersiz sayılması riskini artırır.

Mükerrer Ödemenin İadesi

Kurumun kabul ettiği bir başvuru geçersiz sayılıp borç yeniden ödenirse ilk ödeme Kurum kayıtlarında emanet hesabında kalabilir ve fazla ödeme doğar. Yanlış ya da yersiz alınmış primler, alındıkları tarihten itibaren on yıl geçmemişse kanuni faiziyle geri verilir.^[9]

Kanuni faiz, primin Kuruma yatırıldığı tarihi izleyen ay başından iadenin yapıldığı ayın başına kadar hesaplanır. Dilekçede iade istemi, ödeme dekontlarıyla birlikte ayrı bir kalem olarak yazılmalıdır.

İş Mahkemesinde Dava: Talep Sırası

Dava açma süresi için kanunda ayrı bir hüküm bulunamadı. Buna karşılık Daire önündeki dosya, bekleyen sigortalının başvurusunun hükümsüz kalabildiğini gösterdiğinden dilekçe vakit kaybetmeden verilmelidir.

İstemleri asıl ve yedek diye sıralamak, başvurunun geçerliliği kabul edilmediğinde de sonuç alma ihtimalini korur.

Kuruma Yeniden İnceleme Dilekçesi Örneği

Bir aylık süre tebliğ günü başladığından Kurum yazısı elinize geçince dilekçeyi bekletmeden verin ve son ödeme gününü takviminize not edin.

Dosyada Bulunması Gereken Belgeler

Kuruma yapılan başvuruya ve dava dilekçesine aşağıdaki belgeler eklenir.

• Askerlik süresini gösteren terhis belgesi ya da askerlik şubesi yazısı
• Başvuru dilekçesinin Kurum giriş kaydı ve Kurumun cevap yazıları
• Kurumun tahakkuk yazısı ile tebliğ zarfı veya iade edilen zarf
• Banka dekontları
• İşlemin iptal edildiğini bildiren yazı ve hizmet dökümü

Askerlik Borçlanması Uyuşmazlığı Hakkında Sık Sorulan Sorular

Okurlardan en çok şu sorular geliyor.

Süre ve belge kaybı geri alınamayan sonuçlar doğurabilir. Kurum yazılarınızı, zarfları ve ödeme makbuzlarınızı saklayın ve işlem yapmadan önce dosyanızı bir avukata danışın.