PBLK’da alacak hakkı, fon payınızı geri satma talimatınızın hangi aşamada kaldığına göre şekillenir. Talimatı gerçekleşmiş yatırımcı ile payı bloke kalmış yatırımcı aynı kanunun farklı hükümlerine bağlanır, dava yolu da bu ayrımdan çıkar. Takası tamamlanmış işlem 6362 sayılı Kanun’un 79. maddesi gereği geri alınamadığından talep çoğunlukla işlemin çözülmesine değil, ödenmeyen bedele ya da pay oranındaki tasfiye ödemesine yöneltilir.
Resmi Gazete’nin 27 Ekim 2026 tarihli sayısında çıkan 7596 sayılı Kanun, talimatı gerçekleşemediği için payı bloke edilenleri fon pay sahibi sayıyor.[1] Sermaye Piyasası Kurulunun tasfiye esasları ise gerçekleşmeyen iade talimatlarının karşılığını fonun öncelikli borcu olarak anıyor.[2]
İçindekiler7 başlık
Alacak Hakkının Doğduğu An: Talimat, Fiyat ve Takas
Bir iade talimatı üç adımdan geçer. Yatırımcı talimatı bankasına ya da aracı kuruluşuna verir, talimat TEFAS’a iletilir, fon işlemi gerçekleştirdiğinde pay fondan çıkar ve bedel ödenir. Takas, bu son adımdaki karşılıklı teslim ve ödemenin tamamlanmasıdır.
PBLK kaydı, bu zincirin ortasında kalan talimatlarda oluştu. TEFAS’ta fonlar 17 Eylül 2026 günü alım satıma kapatıldı ve o gün verilen talimatlar platform tarafından iptal edildi. 16 Eylül ve öncesinde iletilip fonun temerrüdü ya da fiyatın açıklanmaması yüzünden gerçekleşemeyen talimatlar da tasfiye kapsamına alındı.[3]
Alacak hakkınızı belirleyen ilk veri bu yüzden talimatın zincirin neresinde durduğudur. Bilgi bankanızın ya da aracı kurumunuzun kayıtlarından çıkar, hukuki değerlendirme de oradan başlar.
Takas Kesinliği Ne Demek?
Takas kesinliği, sisteme girmiş takas işlemlerinin sonradan geri alınamamasıdır. 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 79. maddesi, takas talimat ve işlemleriyle ödeme işlemlerinin, takas kuruluşu üyelerinin faaliyetleri durdurulsa ya da hakkında tasfiye işlemi başlasa bile geri alınamaz ve iptal edilemez olduğunu söylüyor.[4]
Pratik sonuç şudur: sonradan gelen bir tasfiye kararı, sisteme girmiş bir işlemi çözmez. Önceden yürümüş işlem yerinde durur.
Bir sınır baştan bilinmeli. Aynı kanunun 77. maddesi, borsalarda ve teşkilatlanmış diğer pazar yerlerinde işlem gören araçların takasını yürüten merkezi takas kuruluşlarını düzenliyor. Fon payı iadesinin 79. maddenin kapsamına girdiğini kanun ayrıca söylemiyor ve bu soruyu doğrudan ele alan güncel bir Yargıtay ya da Danıştay kararına da rastlanmadı.
Kayıtlarınızdaki Durum ve Hukuki Karşılığı
Aşağıdaki tablo hesabınızda gördüğünüz durumu kanun ve SPK metinlerindeki karşılığıyla eşleştiriyor.
| Kayıttaki durum | Dayanak | Sonuç |
|---|---|---|
| Payınız bloke ya da PBLK görünüyor, talimat TEFAS’a en geç 17 Eylül 2026’da ulaşmış | 7596 m.3/5 | Fon pay sahibi sayılırsınız, ödeme tasfiye hükümlerine göre yapılır |
| Talimatınız 17 Eylül 2026’da verilmiş ve TEFAS iptal etmiş | SPK duyurusu, 28.09.2026 | Payınızın oranına göre tasfiye bakiyesinden ödeme alırsınız |
| Talimatınız gerçekleşmiş ve bedeli almışsınız | 7596 m.4/4 | Girişinizin enflasyonla artırılmış tutarını aşan getiri isteğe bağlı iade edilebilir |
| Talimatınız gerçekleşmiş ama bedel hesabınıza geçmemiş | 7596’da bu duruma özgü hüküm yok | Bedelin neden ödenmediği kayıtlardan tespit edilir, yol ona göre seçilir |
Kanunun 3. maddesinin birinci fıkrası ödeme sırasını ve dağıtım usulünü belirleme yetkisini Kurula veriyor. SPK esaslarındaki öncelikli borç kuralının kanundaki pay sahipliği hükmüyle nasıl birlikte işleyeceği henüz yargı yoluyla netleşmedi.
Takas Kesinliğinin Dava Yoluna Etkisi
Takası tamamlanmış bir işlemin geri alınmasını istemek 79. maddenin lafzı karşısında zordur. Bu yüzden talebi işlemin çözülmesine değil, ödenmeyen bedele ya da pay oranındaki tasfiye ödemesine yöneltmek daha tutarlı olur.
Parasal alacak talebi adli yargıda görülür. Uyuşmazlık ticari dava sayılırsa dava açılmadan önce arabulucuya gidilmiş olması dava şartıdır.[5] Davalıyı seçerken de fonun tüzel kişiliği bulunmayan bir mal varlığı olduğu ve portföy yönetim şirketinin onu temsil ettiği akılda tutulur.[6]
Kurulun tasfiye ödemesine ilişkin bir işlem hedefleniyorsa yol idari yargıdır. Özel kanunda ayrı süre yoksa iptal davası 60 gün içinde açılır, sürenin başlangıcı işlemin tebliğ ya da ilan şekline göre değişir.[7]
Ara Ödeme ve Mahsup
Kanun ara ödemeyi açıkça düzenliyor. Ara ödeme kişi başına en çok 1.000.000 lira olabilir, net yatırım tutarının endekssiz kısmını geçemez ve para piyasası fonları dışında hesabınızdaki payların değerini de aşamaz.[8]
Ara ödeme karşılığında pay iadesi yapılmaz, paylar nihai tasfiyede iade edilir. Nihai ödemede tasfiye malvarlığından, geri kazanım hesabından ya da diğer hukuki yollardan önceden alınan ödemeler mahsup edilir.[9] Dava yoluyla tahsil edilen tutar da mahsubun içindedir, aynı alacak iki kez ödenmez.
Kanun metninde ara ödemeyi dava hakkından vazgeçme sayan bir hüküm yok. Buna rağmen ödemeyi alırken imzalanan belgede feragat ya da ibra ifadesi bulunup bulunmadığına bakılmalı.
Dosyada Bulunması Gereken Kayıtlar
Hangi aşamada kaldığınızı gösteren kayıtlar, hangi yolun açık olduğunu da gösterir.
- Talimatın verildiği ve TEFAS’a iletildiği gün ile saati gösteren kayıt
- Fonun o günkü fiyat açıklama durumu
- Bloke ya da PBLK görünen ekran çıktısı ve pay adedi
- Fona yaptığınız giriş ve çıkışları gösteren hesap hareketleri, çünkü net yatırım tutarı bunlardan hesaplanır
- Aldığınız ara ödemenin dekontu ve varsa imzaladığınız belge
PBLK’da Alacak Hakkı Hakkında Sık Sorulan Sorular
Takas ve alacak ilişkisine dair en çok sorulan sorular aşağıda.
Bu yazıdaki bilgiler genel niteliktedir. Sizin dosyanız için talimat kayıtlarınızı bir avukata gösterin.
Kaynaklar
- 7596 sayılı Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun m.3/5, RG 27.10.2026, S.33413 ↩
- SPK Bülteni 2026/61, Tasfiye Usul ve Esasları A/6 ↩
- SPK, Tasfiye Süresine İlişkin Basın Duyurusu, 28.09.2026 ↩
- 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.79/1 ↩
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.5/A/1 ↩
- 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.52/1 ve m.52/3 ↩
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7/1 ↩
- 7596 sayılı Kanun m.4/2 ↩
- 7596 sayılı Kanun m.4/3 ve m.4/5 ↩