Asker maaşı, tek bir tutardan ibaret değildir. Subay ve astsubayın aylığı bir kanuna, uzman çavuşun aylığı başka bir kanuna, zorunlu askerlik yapan erin aldığı para ise üçüncü bir kanuna bağlıdır.
Bordroda eksik ya da fazla bir kalem gördüğünüzde işe hangi kanundan başlayacağınız, hangi mahkemeye gideceğiniz ve ne kadar süreniz olduğu bu ayrıma göre belirlenir. Bordroya itiraz önce maaşı ödeyen birime yazılı başvuruyla yapılır; idare 30 gün içinde cevap vermezse istem reddedilmiş sayılır ve idare mahkemesinde 60 günlük dava açma süresi işler. İdare fazla ödediği tutarı mahkeme kararı almadan geri isteyebilir, ancak açık hata ya da personelin gerçek dışı beyanı yoksa geri alınabilecek kısım sınırlıdır.
İçindekiler6 başlık
Statüye Göre Maaşın Dayandığı Kanun
Subay, astsubay ve uzman erbaşların aylığı rütbe, kıdem ve kademe esasına göre saptanır.[1] Brüt aylık, gösterge tablosundaki rakamın katsayıyla çarpılmasıyla bulunur.[2]
Uzman erbaşlarda ise sözleşmenin onaylandığı tarihten itibaren Uzman Erbaş Kanunu’na ekli aylık gösterge tablosu uygulanır, ayrıca derecelerine göre ek gösterge rakamı da işler.[3]
| Statü | Aylığın dayanağı | Bordroda aranacak şey |
|---|---|---|
| Subay, astsubay | 926 sayılı Kanun, gösterge tablosu ve katsayı | Rütbe, kademe ve gösterge doğru mu |
| Uzman çavuş, uzman onbaşı | 3269 sayılı Kanun, Ek-1 gösterge ve Ek-2 ek gösterge | Derece ve kademe, sözleşme onay tarihi |
| Zorunlu askerlik yapan er ve erbaş | 257 sayılı Er ve Erbaş Harçlıkları Kanunu | Maaş değil harçlık söz konusu |
Rütbe ve kademe bilgisi sicilden gelir, bu yüzden bordro hatasının kaynağı çoğu zaman hesap değil, sicildeki dönem ya da kademe kaydıdır.
Gösterge Dışındaki Kalemler: Zam ve Tazminatlar
Aynı rütbedeki iki personelin eline geçen tutarın farklı çıkması, gösterge dışındaki kalemlerden kaynaklanır. 926 sayılı Kanun, niteliği ve çalışma şartları güç işlerde çalışanlara iş güçlüğü zammı, hayat ve sağlık için tehlike arz eden hizmetlerde çalışanlara iş riski zammı ve elemanı temin etmenin güç olduğu görevlerde temininde güçlük zammı öngörür.[4]
Bu zam ve tazminatların kimlere, hangi oranda ve hangi usulle ödeneceği her yıl Cumhurbaşkanınca tespit edilir.[5] Bu nedenle bordrodaki bir kalemin doğru olup olmadığını anlamak için görev yerinize ve göreviniz için o yıl yürürlükte olan karara bakmanız gerekir.
Hastalık izni de bordroyu etkiler. Bir takvim yılında kullanılan hastalık izinleri toplamı 15 günü aşarsa aşan günlere ait zam ve tazminat ödenmez. Sağlık kurulu raporuyla verilen izinler, uzun tedavi gerektiren hastalıklar ve yataklı tedavi süreleri ile terörle mücadele veya hudut birliklerindeki görevi nedeniyle yaralanan personel bu kuralın dışındadır.[6]
Bordro Hatası Fark Edilince İzlenecek Sıra
İlk adım, hatalı olduğunu düşündüğünüz kalemi aylık bordro ve sicil kaydıyla yan yana koymaktır. İkinci adım, personel şubesine ya da maaşı ödeyen birime yazılı başvurudur.
Yazılı ve kayıtlı başvuru önemlidir, çünkü başvurunun ve tarihinin ispatı, zımni ret için aranan 30 günlük sürenin hesabında belirleyicidir. İdare 30 gün içinde cevap vermezse isteminiz reddedilmiş sayılır ve dava yolu açılır.[7]
Üst makama başvuru da mümkündür. Bu başvuru işlemeye başlamış dava açma süresini durdurur, ret ya da zımni ret halinde süre kalan günden devam eder.[8]
Dava Açma Süresi ve Süre Başlangıcı
Özel kanunda ayrı süre yoksa idare mahkemesinde dava açma süresi 60 gündür ve süre yazılı bildirimin yapıldığı günü izleyen günden başlar.[9] Askeri hizmete ilişkin işlemlerden doğan uyuşmazlıklarda yetkili mahkeme, görev yerinin bağlı olduğu bölge idare mahkemesinin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir.[10]
Bu madde Milli Savunma Bakanlığı kadrolarındaki kamu görevlileri ile askerlik hizmetini yerine getiren yedek subay, yedek astsubay, er ve erbaşları ilgilendiren uyuşmazlıkları kapsıyor; yetki kuralı da bu kapsama dahildir. Aynı maddede dilekçelerin ilgili idari yargı merciine gönderilmek üzere en yakın amire de verilebileceği yazar. Jandarma gibi başka kurumdaki personelin bu maddeye girip girmediğini bağlı olduğu kuruma göre ayrıca değerlendirmek gerekir.
Tebliğ edilmemiş bir işlem bile süreyi başlatabilir. Danıştay 12. Daire, sözleşmesi feshedilen uzman onbaşının işlemi tebliğ almamasına rağmen bir sonraki maaşını alamadığı günde durumu öğrendiğini kabul etti. Daire, davanın süre aşımı nedeniyle esastan incelenemeyeceğini belirterek esastan ret kararını sonucu itibarıyla hukuka uygun buldu ve gerekçeyi değiştirerek onadı; süre gerekçesi Daire’ye aittir.[11]
Bu karar bir fesih davasıdır ve maaş kalemi uyuşmazlığına doğrudan uygulanması kesin değildir. Yine de bordroda kesinti ilk göründüğünde sürenin işlemeye başlayabileceği ihtimali, itirazı beklemeden yapmak için yeterli bir sebeptir.
Fazla Ödeme Geri İstenirse
İdare sizden fazla ödediği tutarı geri isteyebilir ve bunun için mahkeme kararı almak zorunda değildir. Sınır, ödemenin nasıl ortaya çıktığına göre çizilir.
Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu kararına göre yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı ya da hilesi hallerinde süre aranmaksızın geri istenebilir. Bunun dışındaki hatalı ödemelerde ise yalnız ödeme tarihinden itibaren dava açma süresi içinde kalan kısım istenebilir.
Bu kural askeri personele de uygulanmıştır.
Bakanlar Kurulu kararı geç uygulanmaya başlayan bir astsubaydan, geriye dönük dört ayın zam ve tazminat farkı istenmişti. Danıştay 12. Daire, geri alma işleminin tarihinden geriye doğru 60 günü aşan kısmın istenemeyeceğine hükmetti ve Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu bu kararı onadı.[12]
Aşağıdaki kurgusal örnek bu 60 günlük hesabı gösteriyor. Geri alma işlemi 30 Haziran’da yapılmış ve fazla ödemeler her ayın 15’inde yatmıştır.
| Fazla ödeme tarihi | Geri alma işlemine uzaklık | Geri istenebilir mi |
|---|---|---|
| 15 Mart | 107 gün | Hayır, 60 günün dışında |
| 15 Nisan | 76 gün | Hayır, 60 günün dışında |
| 15 Mayıs | 46 gün | Evet, 60 gün içinde |
| 15 Haziran | 15 gün | Evet, 60 gün içinde |
Hesabın sonucunu açık hata ve beyan kuralları değiştirebilir. Ödemeye personelin yanlış beyanı yol açmışsa ya da hata kolayca anlaşılabilecek açıklıktaysa süre sınırı uygulanmaz. İdare geç uygulanan bir karar nedeniyle ödemeyi yapmışsa bu durum açık hata sayılmamıştır.
Dosyaya Konacak Belgeler
Dosyanın kaderini çoğunlukla belge düzeni belirler. Başvuru ve dava aşamasında şu belgeler birlikte tutulmalıdır.
- İlgili dönemlere ait aylık bordrolar ve e-Devlet dökümü
- Rütbe, kademe, sözleşme onay tarihi ya da görev yeri değişikliğini gösteren sicil ve görev belgeleri
- İdareye yaptığınız yazılı başvurunun giriş kaydı ve alınan cevap
- Geri alma yazısı varsa tebliğ tarihini gösteren belge ve kesinti yapılan ayların listesi
- Hastalık izni ve sağlık kurulu raporları, zam ve tazminat kesintisi bu nedenleyse
Bu yazı genel nitelikte bilgi verir. Bordro, sicil ve işlem tarihleri dosyadan dosyaya değiştiğinden süreyi kaçırmamak için belgelerinizle birlikte bir avukata başvurmanız yerinde olur.
Kaynaklar
- 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu m.137/1 ↩
- 926 sayılı Kanun m.142 ↩
- 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu m.16/1 ↩
- 926 sayılı Kanun Ek m.3/1 ↩
- 926 sayılı Kanun Ek m.3, son fıkra ↩
- 926 sayılı Kanun Ek m.3/2 ↩
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.10/2 ↩
- 2577 sayılı Kanun m.11/1 ve m.11/3 ↩
- 2577 sayılı Kanun m.7/1 ve m.7/2-a ↩
- 2577 sayılı Kanun m.20/C/1 ↩
- Danıştay 12. Daire, E.2022/5258 K.2025/2963, 02.06.2025 ↩
- Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E.2023/1074 K.2025/789, 09.04.2025. Kurul temyiz istemlerini gerekçe göstermeden usul ve hukuka uygun bularak reddetti, geri alma gerekçesi 12. Daire kararına aittir. ↩